http://hdl.handle.net/11716/138 2026-10-05T08:33:16Z 2026-10-05T08:33:16Z Bohdziewicz-Lulewicz, Marta http://hdl.handle.net/11716/14350 2026-10-02T12:06:20Z 2026-10-26T00:00:00Z

Transformacja instytucjonalna organizacji pozarządowych w przedsiębiorstwa społeczne oraz wsparcie tego procesu w ramach polityki społecznej w Polsce Bohdziewicz-Lulewicz, Marta Organizacje pozarządowe (NGO), mogą zakładać przedsiębiorstwa społeczne (PS), które łączą realizację celów społecznych z działalnością rynkową. PS stanowią organizacyjne hybrydy, funkcjonujące w oparciu o różne logiki instytucjonalne. Transformacja NGO w PS wymaga zmiany przekonań i praktyk działania, a zjawisko to pozostaje słabo rozpoznane w polskich warunkach. Celem dysertacji jest identyfikacja schematów przekształcania się polskich NGO w PS oraz opracowanie modelu tej transformacji. Model został zbudowany w oparciu o analizę motywacji oraz zasobów NGO; analizie poddano zmianę celów NGO-PS, wpływ otoczenia instytucjonalnego oraz dopasowanie systemu wsparcia publicznego do potrzeb PS. Ramy czasowe dysertacji obejmują lata 2004-2024. Badania oparto na danych wtórnych oraz badaniu ankietowym (CAWI) przeprowadzonym wśród menedżerów na pełnej populacji PS w Polsce. Wyniki wskazują, że transformacja NGO w PS ma charakter ewolucyjny i polega na integrowaniu różnych logik instytucjonalnych. Kluczowe znaczenie ma misja organizacji macierzystej, determinująca model PS (reintegracyjny lub usługowy), przy czym PS w dużej mierze kontynuują wcześniejsze cele NGO. W zależności od modelu i relacji z aktorami pola organizacyjnego PS podlegają oddziaływaniu presji izomorficznych. Istotną rolę odgrywa także instytucjonalizacja systemu wsparcia ekonomii społecznej.; Non-governmental organisations (NGOs) may establish social enterprises (SEs) that combine the pursuit of social objectives with market-based activities. Social enterprises constitute organisational hybrids, operating on the basis of multiple institutional logics. The transformation of NGOs into SEs requireschanges in organizational beliefs and practices, yet this phenomenon remains insufficiently explored in the Polish context. The aim of the dissertation is to identify patterns of transformation of Polish NGOs into SEs and to develop a model of this process The model is based on an analysis of NGOs' motivations and resources, changes in organizational goals during the NGO-SE transition, the influence of the institutional environment, and the alignment of public support system with the needs of social enterprises. The temporal scope of the study covers the years 2004-2024. The research draws on secondary data and a survey study (CAWI) conducted among managers of the entire population of social enterprises in Poland. The findings indicate that the transformation of NGOs into SEs is evolutionary in nature and involves the integration of multiple institutional logics. The mission of the parent organization plays a key role in shaping the SE model (work-integration or service-oriented), with social enterprises largely continuing the prior goals of NGOs. Depending on the organizational model relationships with actors in the organizational fiels, social enterprises are subject to various forms of isomorphic pressures. The institutionalization of the social economy support system also plays a significant role in this process. Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Szkoła Doktorska. Praca doktorska - promotor: Dr hab. Dorota Murzyn, prof. UKEN.

2026-10-26T00:00:00Z Koszyk, Krystyna http://hdl.handle.net/11716/14349 2026-10-02T11:05:08Z 2026-10-08T00:00:00Z

Wybrane uwarunkowania edukacji włączającej uczniów z uszkodzonym słuchem Koszyk, Krystyna Niniejsza praca doktorska pt. Wybrane uwarunkowania edukacji włączającej uczniów z uszkodzonym słuchem została napisana w odpowiedzi na rosnącą potrzebę pogłębionej analizy funkcjonowania edukacji włączającej w odniesieniu do uczniów z uszkodzonym słuchem w polskim systemie oświaty. Dynamiczny rozwój idei edukacji włączającej, a jednocześnie liczne trudności sygnalizowane zarówno przez nauczycieli, jak i samych uczniów, wskazują na konieczność wieloaspektowego rozpoznania czynników warunkujących jej efektywność. Praca adresowana jest do środowiska naukowego, nauczycieli szkół ogólnodostępnych, specjalistów pracujących z uczniami z uszkodzonym słuchem, a także studentów pedagogiki i kierunków pokrewnych. Jej celem jest zarówno pogłębienie refleksji teoretycznej, jak i dostarczenie praktycznych wskazówek możliwych do zastosowania w codziennej pracy edukacyjnej. W części teoretycznej pracy przedstawiono zagadnienia związane z edukacją włączającą uczniów z uszkodzonym słuchem, uwzględniając jej uwarunkowania społeczne, kulturowe, organizacyjne i pedagogiczne. Szczególną uwagę poświęcono znaczeniu języka migowego jako kluczowego elementu tożsamości kulturowej g/Głuchych oraz jego roli w procesie edukacyjnym. Przedmiotem badań empirycznych uczyniono edukację włączającą uczniów z uszkodzonym słuchem, ze szczególnym uwzględnieniem czynników determinujących jej skuteczność i efektywność. Głównym celem badań o charakterze diagnostycznym było poznanie wybranych uwarunkowań wpływających na efektywność edukacji włączającej uczniów z uszkodzonym słuchem. Celem teoretycznym pracy było opracowanie ogólnych założeń modelu edukacji włączającej uczniów z uszkodzonym słuchem w Polsce, natomiast celem praktycznym – sformułowanie wskazówek pedagogicznych dla nauczycieli, specjalistów oraz studentów pedagogiki, dotyczących znaczenia edukacji włączającej dla wspomagania funkcjonowania tej grupy uczniów. W pracy sformułowano dwa główne problemy badawcze. Pierwszy dotyczył określenia, czy i w jakim stopniu wybrane uwarunkowania determinują efektywność edukacji włączającej uczniów z uszkodzonym słuchem w percepcji nauczycieli szkół ogólnodostępnych. W jego ramach postawiono pytania szczegółowe odnoszące się do roli kompetencji zawodowych nauczycieli, poziomu ich resilience oraz warunków kształcenia. Drugi problem badawczy koncentrował się na perspektywie samych uczniów z uszkodzonym słuchem i dotyczył uwarunkowań oraz doświadczeń kształtujących ich proces edukacyjny. Ze względu na jakościowy charakter tego problemu nie formułowano pytań szczegółowych, przyjmując strategię badawczą nastawioną na zrozumienie zjawisk w ich naturalnym kontekście, z uwzględnieniem ich złożoności i dynamiki. Zastosowanie strategii badań ilościowo-jakościowych wynikało z potrzeby wszechstronnej analizy badanego problemu. Połączenie obu strategii badawczych umożliwiło triangulację danych oraz pogłębione ujęcie zarówno perspektywy nauczycieli, jak i osób z uszkodzonym słuchem. W badaniach ilościowych wykorzystano trzy narzędzia badawcze: Skalę Resilience Nauczycieli (SRN), Kwestionariusz Postrzeganych Kompetencji Zawodowych Nauczyciela (KPKZN) oraz zmodyfikowany kwestionariusz ankiety autorstwa Zenona Gajdzicy. W badaniach jakościowych zastosowano wywiad narracyjny. W badaniach ilościowych uczestniczyli nauczyciele szkół ogólnodostępnych z terenu województwa małopolskiego. Łącznie uzyskano 200 poprawnie wypełnionych kwestionariuszy. W części jakościowej przeprowadzono dziesięć wywiadów narracyjnych z dorosłymi osobami z uszkodzonym słuchem, które uczęszczały do szkół ogólnodostępnych. Analiza wyników badań ilościowych i jakościowych wykazała, że efektywność edukacji włączającej uczniów z uszkodzonym słuchem jest zjawiskiem wielowymiarowym i zależnym od współwystępowania wielu czynników. Istotną rolę odgrywają kompetencje zawodowe nauczycieli, ich odporność psychiczna oraz warunki organizacyjne i dydaktyczne kształcenia. Z perspektywy osób z uszkodzonym słuchem kluczowe znaczenie mają m.in. jakość komunikacji, dostęp do języka migowego, postawy nauczycieli i rówieśników oraz poczucie akceptacji w środowisku szkolnym. W końcowej części pracy sformułowano wskazówki pedagogiczne, które wynikają bezpośrednio z przeprowadzonych badań oraz doświadczeń praktycznych nauczycieli pracujących w środowisku włączającym. W aneksie zamieszczono dwa zestawy kart dydaktycznych, przeznaczonych do utrwalania liter języka polskiego, rozwijania umiejętności czytania oraz nauki alfabetu polskiego języka migowego. Materiały te mogą być wykorzystywane podczas zajęć z uczniami jako wsparcie procesu dydaktycznego.; This doctoral dissertation entitled Selected Determinants of Inclusive Education for Students with Hearing Impairment was written in response to the growing need for an in-depth analysis of the functioning of inclusive education with regard to students with hearing impairment in the Polish education system. The dynamic development of the idea of inclusive education, accompanied by numerous difficulties reported both by teachers and by the students themselves, indicates the necessity of a multidimensional identification of the factors determining its effectiveness. The dissertation is addressed to the academic community, teachers working in mainstream schools, specialists working with students with hearing impairment, as well as students of pedagogy and related fields. Its aim is both to deepen theoretical reflection and to provide practical guidelines that can be applied in everyday educational practice. The theoretical part of the dissertation presents issues related to the inclusive education of students with hearing impairment, taking into account its social, cultural, organizational, and pedagogical determinants. Particular attention is paid to the significance of sign language as a key element of the cultural identity of the d/Deaf community and to its role in the educational process. The subject of the empirical research is inclusive education for students with hearing impairment, with particular emphasis on the factors determining its effectiveness and efficiency. The main diagnostic aim of the research was to identify selected determinants influencing the effectiveness of inclusive education for students with hearing impairment. The theoretical aim of the dissertation was to develop general assumptions for a model of inclusive education for students with hearing impairment in Poland, while the practical aim was to formulate pedagogical guidelines for teachers, specialists, and students of pedagogy concerning the importance of inclusive education in supporting the functioning of this group of students. Two main research problems were formulated in the dissertation. The first concerned determining whether and to what extent selected determinants influence the effectiveness of inclusive education for students with hearing impairment as perceived by teachers in mainstream schools. Within this problem, detailed research questions were posed regarding the role of teachers’ professional competences, their level of resilience, and the conditions of education. The second research problem focused on the perspective of students with hearing impairment themselves and concerned the determinants and experiences shaping their educational process. Due to the qualitative nature of this problem, no detailed research questions were formulated; instead, a research strategy aimed at understanding phenomena in their natural context was adopted, taking into account their complexity and dynamics. The decision to apply a mixed-methods research strategy resulted from the need for a comprehensive analysis of the research problem. The combination of quantitative and qualitative approaches enabled data triangulation and an in-depth examination of both teachers’ perspectives and the experiences of individuals with hearing impairment. In the quantitative research, three research instruments were used: the Teacher Resilience Scale (TRS), the Perceived Professional Competence of Teachers Questionnaire (PPCTQ), and a modified questionnaire developed by Zenon Gajdzica. In the qualitative research, a narrative interview was employed. The quantitative research involved teachers from mainstream schools in the Małopolska region. A total of 200 correctly completed questionnaires were collected. In the qualitative part of the study, ten narrative interviews were conducted with adult individuals with hearing impairment who had attended mainstream schools. The analysis of the quantitative and qualitative research results showed that the effectiveness of inclusive education for students with hearing impairment is a multidimensional phenomenon dependent on the co-occurrence of many factors. Teachers’ professional competences, their psychological resilience, and organizational and didactic conditions of education play a significant role. From the perspective of individuals with hearing impairment, key factors include, among others, the quality of communication, access to sign language, the attitudes of teachers and peers, and a sense of acceptance within the school environment. In the final part of the dissertation, pedagogical guidelines were formulated, which directly result from the conducted research and the practical experiences of teachers working in inclusive settings. The appendix includes two sets of educational cards designed to reinforce knowledge of Polish language letters, develop reading skills, and teach the Polish Sign Language alphabet. These materials may be used during lessons with students as support for the teaching and learning process. Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Szkoła Doktorska. Praca doktorska - promotor: dr hab. Katarzyna Plutecka, prof. UKEN.

2026-10-08T00:00:00Z Lewińska, Jana http://hdl.handle.net/11716/14348 2026-10-01T06:46:30Z 2026-10-23T00:00:00Z

Reideologizacja we współczesnej Rosji: koncepcje, dyskursy, narracje (2012-2024) Lewińska, Jana Niniejsza rozprawa poświęcona jest analizie procesów reideologizacji w Rosji w latach 2012–2024, przeprowadzonej na podstawie badań nad dyskursem ideologicznym, obejmujących nie tylko analizę przekazu oficjalnego, lecz także identyfikację aktorów uczestniczących w jego wytwarzaniu. Naczelnym celem pracy jest identyfikacja oraz analiza wewnętrznego dyskursu ideologicznego współczesnej Rosji w perspektywie panoramicznej. Praca ma charakter interdyscyplinarny i realizowana jest w ujęciu krytyczno- analitycznym, z uwzględnieniem kontekstu historycznego. Priorytetem badawczym jest analiza źródłowa. Badanie opiera się na szerokim korpusie źródeł oficjalnych oraz ideowych. Podstawową metodą badawczą jest empiryczna i krytyczna analiza praktyk dyskursywnych, uzupełniona o elementy morfologicznej analizy ideologii. Praca składa się z pięciu rozdziałów. Rozdział pierwszy ma charakter teoretyczny i poświęcony jest pojęciu ideologii oraz kategoriom reideologizacji i dezideologizacji, a także przedstawieniu własnej perspektywy analitycznej. Rozdział drugi obejmuje analizę aparatów ideologicznych państwa oraz identyfikację osiowego dyskursu ideologicznego. Rozdział trzeci dotyczy identyfikacji aktorów działających poza strukturami państwowymi oraz analizy wytwarzanej przez nich ideologii. Rozdział czwarty koncentruje się na analizie kluczowych ideologów oraz ich projektów ideologicznych. Rozdział piąty poświęcony jest mechanizmom instrumentalizacji koncepcji intelektualnych w procesie legitymizacji dyskursu ideologicznego. W Zakończeniu przedstawiono syntetyczne wnioski badawcze, sformułowane zgodnie z celami i pytaniami badawczymi. Przeprowadzona analiza pozwoliła wyodrębnić podstawowe osie współczesnego dyskursu ideologicznego w Rosji, wskazując na dominującą logikę etatyzmu oraz irredentyzmu, które stanowią ramę interpretacyjną dla pozostałych narracji ideologicznych.; This dissertation is devoted to the analysis of processes of reideologization in Russia between 2012 and 2024, conducted on the basis of research into ideological discourse, encompassing not only official narratives but also the identification of actors involved in their production. The primary aim of the study is to identify and analyze the internal ideological discourse of contemporary Russia from a panoramic perspective. The dissertation is interdisciplinary in nature and is carried out within a critical-analytical framework, with due consideration given to the historical context. Particular emphasis is placed on panoramic source-based analysis. The study is based on a broad corpus of official and ideological sources. The principal methodological approach consists of empirical and critical analysis of discursive practices, supplemented by elements of the morphological analysis of ideology. The dissertation is composed of five chapters. The first chapter is theoretical in nature and addresses the concept of ideology as well as the categories of re-ideologization and de-ideologization, and presents the author’s analytical perspective. The second chapter focuses on the analysis of state ideological apparatuses and the identification of the axial ideological discourse they produce. The third chapter addresses the identification of actors operating outside state structures and the analysis of the ideology produced by them. The fourth chapter concentrates on key ideologues and their ideological projects. The fifth chapter examines the mechanisms through which intellectual concepts are instrumentalized in the process of legitimizing ideological discourse. The concluding section presents the principal research findings, formulated in accordance with the research objectives and questions. The analysis demonstrates that the contemporary ideological discourse in Russia is structured around dominant logics of statism and irredentism, which function as interpretative frameworks for other ideological narratives. Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Szkoła Doktorska. Rozprawa doktorska - promotor: prof. dr hab. Adam Sawicki.

2026-10-23T00:00:00Z Pakosz, Alicja http://hdl.handle.net/11716/14347 2026-09-25T08:46:09Z 2026-10-16T00:00:00Z

Szklana maszyna. Życie obrazów budujących zbiorowe imaginarium narodowe. Studia wybranych przypadków Pakosz, Alicja „Szklana maszyna. Życie obrazów budujących zbiorowe imaginarium narodowe. Studia wybranych przypadków” to projekt badawczo-artystyczny podejmujący refleksję nad tym, jak obrazy – figury wizualne, symbole i motywy – uczestniczą w konstruowaniu i podtrzymywaniu tożsamości narodowej. Badania koncentrują się na motywach funkcjonujących jako elementy zbiorowych wyobrażeń i fantazji odnoszących się do narodu polskiego. Część teoretyczna i artystyczna wzajemnie się dopełniają. Punktem wyjścia jest antropologiczna definicja obrazu Hansa Beltinga, akcentująca kolektywny charakter wewnętrznych wyobrażeń. Teoretyczne podstawy pracy stanowią koncepcje narodu jako wspólnoty wyobrażonej (Benedict Anderson) oraz teorie nacjonalizmu Ernesta Gellnera, Erica Hobsbawma, Michaela Billiga i Tima Edensora. Projekt ujmuje nacjonalizm jako ideologię obecną w codziennych obrazach i gestach, zakorzenioną w tym, co powtarzalne i domowe. Finalnym efektem jest wystawa „Ptaki mówią po polsku”, łącząca cykl obrazów i wielkoformatową dioramę. Medium to, historycznie związane z muzeami narodowymi, służy analizie języka wizualnego tożsamości zbiorowej. Diorama, balansując między humorem a krytyką, ukazuje napięcia i sprzeczności tkwiące w wyobrażeniach narodowych.; “Glass machine. Life of images constructing the collective national imagination. Selected case studies” is a research-based art project that explores how images - visual figures, symbols, and motifs — participate in constructing and rsustaining national identity. The research focuses on motifs that function as elements of collective imaginaries and fantasies related to the Polish nation. The theoretical and artistic components of the project complement one another. The point of departures is Hans Belting's anthropological definition of the image, which emphasizes the collective nature of internal visual representations. The theoretical framework draws on Benedict Anderson’s concept of the nation as an imagined community, as well as the theories of nationalism formulated by Ernest Gellner, Eric Hobsbawm, Michael Billig and Tim Edensor. The project approaches nationalism as an ideology embedded in everyday images and gestures, rooted in what is repetitive, familiar, and domestic. The final outcome is the exhibition “Birds Speak Polish”, combining a seriess of paintings with a large-scale diorama. Historically associated with national museums, this medium serves as a tool for analysing the visual language of collective identity. Balancing humour and critique, the diorama reveals the tensions and contradictions inherent in national imaginaries. Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Szkoła Doktorska. Rozprawa doktorska - promotor: dr hab. Michał Zawada, prof. ASP.

2026-10-16T00:00:00Z