http://hdl.handle.net/11716/38 2026-08-27T14:42:24Z 2026-08-27T14:42:24Z Nodzyńska, Małgorzata Cieśla, Paweł http://hdl.handle.net/11716/14280 2026-07-27T07:23:16Z 2015-01-01T00:00:00Z

Visualization of natural processes – one of the skills of animator of nature culture Nodzyńska, Małgorzata; Cieśla, Paweł Image and text as co-existing and interdependent sources of information are linked from the Middle Ages. Today, infographics appear as another tool to combine text and images. The paper presents students’ works prepared in frames of the classes “Visualization of natural processes and phenomena” realized as a part of the project “Animation of nature culture (Animacja Kultury Przyrodniczej)”.

2015-01-01T00:00:00Z Rożej-Pabijan, Elżbieta http://hdl.handle.net/11716/14278 2026-07-27T07:10:33Z 2015-01-01T00:00:00Z

New course on curricula of natural sciences – popularization of scientific knowledge as a tool to link science and public – good practice in higher education Rożej-Pabijan, Elżbieta The popularization of science is one of the most important skills that should be formed in higher education in natural sciences. In Poland only humanistic studies in the field of journalism provide preparation in transforming knowledge and presenting it to laic audience. Curricula of biological or environmental protection studies offer no course related to science popularization. This gap is partly covered by educational offer of pedagogical universities; however, they prepare future teachers to work in formal education with recipients within a certain age range. But there is still a gap in educational offer of higher education in natural sciences. Graduates often have biological knowledge but do not have the key skills needed in the labor market – concerning self-presentation, mediation and attractive presentation of scientific knowledge. Here is an example of two courses carried out as the part of the scientific project “Animation of scientific and science culture”. The project was performed in academic year 2014–2015 at the Pedagogical University of Cracow. The course was dedicated to popularization of scientific knowledge. The article discusses the substantive scope of the course and methods used to work with students.

2015-01-01T00:00:00Z Nodzyńska, Małgorzata Cieśla, Paweł http://hdl.handle.net/11716/14274 2026-07-27T06:30:15Z 2015-01-01T00:00:00Z

Scientific theatre as a form of popularizing knowledge of natural sciences Nodzyńska, Małgorzata; Cieśla, Paweł The article shows how the role of the scientist as a popularizer of science changed over the centuries. On this basis the role of the classes with students on educating their competences of animator of natural culture is shown. The classess “scientific theatre” and “ICT and new forms of social communication” were realised as a part of the project “Animation of nature culture (Animacja kultury przyrodniczej)”.

2015-01-01T00:00:00Z Koczanowicz, Sylwia http://hdl.handle.net/11716/14141 2026-06-23T09:00:07Z 2026-07-08T00:00:00Z

Ryzyko narażenia człowieka na infestację przez kleszcze (Acari: Ixodida) i choroby odkleszczowe na wybranych terenach Popradzkiego Parku Krajobrazowego Koczanowicz, Sylwia Kleszcze z rodzaju Ixodes, a zwłaszcza Ixodes ricinus, należą do kluczowych wektorów patogenów o znaczeniu medycznym i weterynaryjnym w Europie. Ich obecność w lasach, parkach i obszarach rekreacyjnych oraz obserwowany wzrost zachorowań na choroby odkleszczowe czynią je istotnym wyzwaniem dla zdrowia publicznego. Popradzki Park Krajobrazowy (PPK), ze względu na walory przyrodnicze i intensywny ruch turystyczny, stanowi obszar potencjalnie sprzyjający kontaktowi człowieka z kleszczami i przenoszonymi przez nie drobnoustrojami. Celem pracy była ocena występowania kleszczy Ixodes ricinus na terenie Popradzkiego Parku Krajobrazowego, identyfikacja patogenów chorób odkleszczowych u kleszczy oraz ocena seroprewalencji przeciwciał z klasy IgM i IgG przeciwko Borrelia burgdorferi sensu lato wśród mieszkańców regionu. Założono, że obszary rekreacyjne parku charakteryzują się warunkami sprzyjającymi aktywności kleszczy oraz zwiększonym narażeniem ludzi na kontakt z nimi, co może przekładać się na podwyższone ryzyko zdrowotne dla lokalnej społeczności i osób odwiedzających Park. Badania terenowe obejmowały zbiór kleszczy metodą flagowania na wyznaczonych ścieżkach turystycznych i edukacyjnych w różnych typach siedlisk. W laboratorium przeprowadzono identyfikację morfologiczną zebranych osobników oraz wykonano analizy molekularne w kierunku obecności wybranych czynników etiologicznych chorób odkleszczowych z użyciem PCR/nested PCR. Równolegle wykonano badania serologiczne mieszkańców regionu: test przesiewowy ELISA, z potwierdzeniem wyników metodą Western Blot. Analizy statystyczne zastosowano do oceny związków między obecnością patogenów/przeciwciał a wybranymi zmiennymi środowiskowymi i ankietowymi. Uzyskane wyniki potwierdziły, że I. ricinus występuje powszechnie w Popradzkim Parku Krajobrazowym, także na trasach intensywnie użytkowanych rekreacyjnie, a w populacji kleszczy wykryto patogeny chorób odkleszczowych. Ich obecność stwierdzano w różnych stadiach rozwojowych, przy czym dominowały krętki B. burgdorferi s.l., a w mniejszym stopniu obecna była również Babesia microti oraz Anaplasma phagocytophilum. Z kolei, badania serologiczne przeprowadzone na materiale w postaci surowicy krwi pacjentów zgłaszających się do laboratorium diagnostycznego działającego na obszarze PPK wykazały obecność przeciwciał przeciw B. burgdorferi s.l. w badanej populacji ludzkiej, co wskazuje na ryzyko ekspozycji ludzi na zakażenie tą bakterią na badanym obszarze PPK. Znaczenie uzyskanych wyników ma charakter praktyczny i epidemiologiczny. Praca dostarcza danych wspierających ocenę potencjalnego ryzyka narażenia człowieka na kleszcze oraz odkleszczową infekcję takimi patogenami jak B. burgdorferi s.l. i A. phagocytophilum oraz inwazję B. micorti w regionie oraz podkreśla konieczność ciągłego monitoringu obecności tych stawonogów w środowisku. Przeprowadzone analizy wskazują również na potrzebę stałych działań edukacyjnych adresowanych do mieszkańców i turystów, promujących skuteczne formy profilaktyki (odpowiedni ubiór, stosowanie repelentów, szybkie i prawidłowe usuwanie kleszczy) w badanym regionie Polski. Wyniki badań mogą zostać wykorzystane do planowania działań edukacyjnych mających na celu podniesienie świadomości zagrożeń zdrowotnych związanych z obecnością kleszczy na terenach chronionych i rekreacyjnych.; Ixodes ricinus is the most widespread tick species in Europe and an important vector of numerous tick-borne pathogens, posing a growing public health concern. The Poprad Landscape Park (PLP), with its rich biodiversity and intensive tourist activity, represents a potential hotspot for human-tick encounters. The aim of this study was to assess the occurrence of Ixodes ricinus in the Poprad Landscape Park and to determine the prevalence of selected tick-borne pathogens in ticks, as well as to assess the seroprevalence of antibodies against Borrelia burgdorferi sensu lato in the local human population. Ticks were collected by flagging along tourist and educational trails, identified morphologically, and tested for Borrelia burgdorferi sensu lato, Babesia microti, and Anaplasma phagocytophilum using PCR-based methods. In parallel, serum samples from patients attending a diagnostic laboratory within the PLP were analyzed by ELISA and confirmed with Western Blot. I. ricinus was found throughout the PLP, including intensively visited recreational areas. Molecular analyses confirmed the presence of several pathogens, predominantly B. burgdorferi s.l., with B. microti and A. phagocytophilum occurring less frequently. Serological testing revealed antibodies against B. burgdorferi s.l., indicating human exposure, sometimes without reported tick bites. The findings highlight the presence of Ixodes ricinus and tick-borne pathogens in the Poprad Landscape Park and indicate the importance of continued environmental and biological monitoring, as well as educational activities aimed at increasing public awareness in recreational landscapes. Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Szkoła Doktorska. Rozprawa doktorska - promotor: dr hab. Magdalena Nowak-Chmura, prof. UKEN; promotor pomocniczy: dr hab. n. med. Marek Asman, prof. ŚUM.

2026-07-08T00:00:00Z