Artykuły naukowe (WGB)

Otyłość – choroba cywilizacyjna XXI wieku

2026-05-18T08:48:54Z

Otyłość – choroba cywilizacyjna XXI wieku Walosik, Alicja Zagadnienie otyłości wzbudza zainteresowanie społeczeństwa, uczonych i naukowców, a w ostatnich latach przyjęło charakter wręcz globalny. Co ciekawe, mimo, iż odsetek osób dotkniętych problemami z wagą wzrasta systematycznie z roku na rok, a zaniedbania w tym zakresie prowadzą do poważnych konsekwencji zarówno w zakresie zdrowia fizycznego, jak i psychicznego, to wydaje się, że członkowie społeczeństwa nie zdają sobie sprawy z powagi rzeczonego problemu. Problem otyłości w Polsce przybiera coraz to większe rozmiary, podobnie niepokojące, sygnały docierają również z całego świata. Szeroki zasięg zjawiska sprawia, że temat niniejszego artykułu ma charakter bardzo współczesny. W artykule przedstawiono rozważania dotyczące czynników, które mają największy wpływ na globalizację tegoż zjawiska. Celem badań będzie określenie poziomu świadomości społecznej różnych grup wiekowych w tym zakresie oraz odpowiedź na pytanie, czy problemy z nadmierną masą ciała rzeczywiście prowadzą do epidemii, zyskującej miano choroby XXI wieku.; The issue of obesity raises the interest of society, scholars and scientists, and in recently earshas adopted a global character. Interestingly, despite the fact that the percentage of people with weight problems increases systematically from year to year, and negligence in this area leads to serious consequences both in terms of physical and mental health, it seems that members of society do not realize the seriousness of the problem. The problem of obesity in Poland is gaining more and more sizes, similarly disturbing, signal sareal so coming from allover the world. The broad range of the phenomenon makes the subject of this article very contemporary. In this article we presents considerations regarding the factors that have the greatest impact on the globalization of this phenomenon. The goal of this research will be to determine the social awareness of different age groups in this area and the answer to the question whether problems with excessive weight actually lead to anepidemic that isincreasingly be coming a disease of the 21st century.

Uwarunkowania genetyczne rozwoju cukrzycy typu 1 u dzieci do 15 roku życia

2026-05-18T08:31:39Z

Uwarunkowania genetyczne rozwoju cukrzycy typu 1 u dzieci do 15 roku życia Walosik, Alicja Problem otyłości i nadwagi obejmuje obecnie swym zasięgiem coraz to młodsze grupy społeczne. Zjawisko to przyjmuje ponadto charakter globalny, ze względu na ogólną zmianę trybu życia społeczeństwa. Obecnie coraz więcej osób ma pracę siedzącą, co prowadzi do swoistego „rozleniwienia”. Tempo życia nie pozwala na samodzielne przygotowanie zdrowych posiłków, co skutkuje zwiększonym zainteresowaniem barami szybkiej obsługi i pożywieniem typu fast- food, ponadto zauważa się niechęć do podejmowania aktywności fizycznej. Wszystkie te czynniki, w połączeniu z predyspozycjami genetycznymi powodują coraz większe problemy z wagą. Problemem jest również niski poziom świadomości społecznej w zakresie konsekwencji otyłości dotyczących zarówno zdrowia fizycznego, jak i psychicznego. Nadmierna masa ciała to nie tylko nieatrakcyjny wygląd, ale przede wszystkim zaburzenia w funkcjonowaniu narządów wewnętrznych, a dla wielu osób dotkniętych problemem – powód do zaburzeń psychicznych, w tym ciężkich depresji. Zasadniczym celem badań jest uzyskanie wiedzy na temat genetycznych uwarunkowań zachorowania dzieci do lat 15 na cukrzycę typu 1.W pracy tej starano się udzielić odpowiedzi na pytania dotyczące wpływu uwarunkowań genetycznych na rozwój cukrzycy typu 1 u dzieci do 15 roku życia? W celu realizacji celów badawczych posłużono się kwestionariuszem ankiety dla rodziców dzieci chorych na cukrzycę typu 1, a także dla nauczycieli.; The problem of obesity and being overweight can be observed in even younger social groups. Due to the general change of people’s lifestyles, this phenomenon is more than just global. Nowadays, more and more people work behind a desk, leading sedentary lifestyle which leads to ‘sluggishness’. The quick pace of life does not allow to prepare healthy homemade meals, which in turn causes increased interest in fast food restaurants. What is more, an unwillingness to do physical exercise can be observed. All these factors, along with genetic predispositions cause increasing problems with weight. Low levels of awareness of the consequences of obesity on both physical and mental health are another problem. Being overweight is not only unattractive but it is essentially a disfunction of the internal organs and for many touched with this problem it is the cause of psychiatric disorders such as depression. The principle aim of this study is to gain knowledge on the genetic predisposition /liability of under 15 with type 1 diabetes. This thesis is an attempt to answer questions regarding the influence of genetic liability on the progression/development of type 1 diabetes in under 15. For the pursuance of the research objectives, a questionnaire survey for parents and teachers of children diagnosed with type 1 diabetes was used.

Stawonogi pasożytnicze – współmieszkańcy naszych domów

2026-05-18T08:22:47Z

Stawonogi pasożytnicze – współmieszkańcy naszych domów Kocoń, Anna; Nowak-Chmura, Magdalena Stawonogi to najliczniejsza grupa bezkręgowców spośród wszystkich grup systematycznych świata zwierzęcego. Stawonogi bytujące w ludzkich domach i mieszkaniach mogą mieć szkodliwe oddziaływanie na zdrowie ludzi i zwierząt domowych. Mogą być bezpośrednią przyczyną chorób ludzi np. świerzbowiec ludzki (Sarcoptesscabiei) powodujący świerzb, wesz ludzka głowowa (Pediculushumanuscapitis) powodująca wszawicę głowową, roztocze kurzu domowego z rodziny Pyroglyphidae wywołujące atopowe alergie oddechowe i skórne. Mogą być żywicielami form rozwojowych innych pasożytów np. pchła psia (Ctenocephalidescanis) jest żywicielem pośrednim tasiemca psiego (Dipylidiumcaninum). Stawonogi zamieszkujące w domach z ludźmi mogą być również rezerwuarami i przenosicielami czynników chorobotwórczych chorób transmisyjnych np. komary przenoszące pałeczki tularemii (Francisellatularensis), a w niektórych zakątkach świata zarodźca malarii (Plasmodium spp), pchły szczurze (Xenopsyllacheopis) przenoszące pałeczki dżumy (Yersiniapestis). Wśród stawonogów występuje wiele roztoczy i owadów pasożytniczych drażniących człowieka samą swoją obecnością, co ma duże znaczenie w negatywnym oddziaływaniu na psychikę mieszkańców wzbudzając u nich odrazę i lęk. W przenoszeniu stawonogów na dalsze odległości, a co za tym idzie w przenoszeniu wielu czynników chorobotwórczych pomocną rolę odgrywają otaczające nas zwierzęta domowe (psy, koty) oraz synantropijne m.in.: gołąb skalny (Columbalivia), szczury Rattus spp., myszy Mus spp. W niniejszej pracy dokonano przeglądu wybranych stawonogów pasożytniczych związanych miejscem bytowania z ludzkim domem, które mają szczególne znaczenie medyczne i weterynaryjne w przenoszeniu chorób transmisyjnych.; Arthropods are the most numerous intervertebral group among all systematic groups in the animal world. Arthropods living in human homes and flats can have harmful effects on the health of people and pets. They can be the direct cause of human diseases, e.g., human scabies (Sarcoptesscabiei) causing scabies, human head lice (Pediculushumanus capitis) causing head lice, house dust mites of the Pyroglyphidaefamily causing atopic respiratory and cutaneous allergies. They may be the hosts of the developmental forms of other parasites, e.g. dog flea (Ctenocephalidescanis) is an intermediate host of tapeworm (Dipylidiumcaninum). Arthropods living in houses with people may also be the reservoirs and carriers of pathogenic transmission diseases, e.g. mosquitoes carrying tularaemia rods (Francisellatularensis), and in some parts of the world, malaria parasite (Plasmodium spp), rat fleas (Xenopsyllacheopis) transmitting plague rods (Yersinia pestis). Among the arthropods, there are many mites an parasitic insects irritating the human being by their very presence, which is of great importance in the negative impact on the psyche of the inhabitants, causing revulsion and fear. The domestic animals surrounding us (dogs, cats) and synanthropic animals play a helpful role, in the transfer of arthropods to further distances, and this in the transmission of many pathogens, among others: rock dove (Columbia livia), rats Rattusspp., mice Mus spp. This work reviews the selected parasitic arthropods connected with the human home as the living place, which have a special medical and veterinary importance in the propagation of transmission diseases.

Analiza stężenia wybranych składników mineralnych w surowicy krwi królików po iniekcji patuliny i epikatechiny

2026-05-18T08:13:31Z

Analiza stężenia wybranych składników mineralnych w surowicy krwi królików po iniekcji patuliny i epikatechiny Kalafová, Anna; Kováčik, Jaroslav; Zbyňovská, Katarína; Schneidgenová, Monika; Chrastinová, Ľubica; Ondruška, Ľubomír; Jurčík, Rastislav; Capcarová, Marcela; Greń, Agnieszka Patulina jest mykotoksyną powstającą na owocach zaatakowanych przez pleśń. Spożycie patuliny jest niebezpieczne, ponieważ wytwarzająca ją pleśń może wykwitać w jelitach człowieka, powodując krwawienia i choroby układu pokarmowego. Stąd podjęto badania, których celem była ocena potencjalnie ochronnego wpływu epikatechiny względem toksycznego działania patuliny na stężenie wybranych składników mineralnych w surowicy krwi królików. W wyniku przeprowadzonych badań nie uzyskano jednoznacznej odpowiedzi, czy stosowana toksyna wpływa na profil mineralny, oraz czy flawanol epikatechina może mieć działanie ochronne względem analizowanej toksyny. Stwierdzono, że patulina wywołuje wzrost stężenia Cl przy równoczesnym obniżeniu stężenia Na, K, Mg, Ca i P. Jednak uzyskane wyniki były statystycznie nieistotne. Również stosowanie epikatechiny w dawkach 10 $μg.kg^{-1}$, 100 $μg.kg^{-1}$ i 1000 $μg.kg^{-1}$ nie wywołuje statystycznie istotnych zmian w stężeniu analizowanych minerałów w porównaniu do grupy kontrolnej oraz grupy zwierząt po iniekcji patuliny. Istnieje konieczność kontynuowania badań.; In the present study we investigated patulin-induced changes in rabbit’s blood. The protective effect of epicatechin against patulin-induced changes was determined. Adult female rabbits (n=25) were randomly divided into five groups: control group C and experimental groups E1, E2, E3 and E4. Patulin was applied intramuscularly in groups E1, E2, E3 and E4 (10 μg kg-1 of body weight BW) twice a week, while animals in groups E2, E3 and E4 received epicatechin three times a week for 15 days (in doses E2 10 $μg.kg^{-1}$, E3 100 $μg.kg^{-1}$ and E4 1000 $μg.kg^{-1}$). The blood serum was used for the analysis of following components: calcium, phosphorus, magnesium by Ecoline kits using RX Monza (United Kingdom), potassium, sodium, chloride were used by EasyLite Plus (Medica Corporation, USA) according to manufacturer conditions. We found that patulin-application had no effect on serum mineral parameters (phosphorus, magnesium, potassium, sodium, chloride) as the differences among the groups remained insignificant (P<0.05).