http://hdl.handle.net/11716/900 2026-07-01T23:52:08Z 2026-07-01T23:52:08Z Wodzińska, Maria http://hdl.handle.net/11716/14172 2026-06-24T10:58:02Z 2023-01-01T00:00:00Z

Jak reagować na kryzys klimatyczny w obecnej fazie kapitalizmu? Perspektywa „akademii w działaniu” [Recenzja książki: „Za pięć dwunasta koniec świata. Kryzys klimatyczno‑ekologiczny głosem wielu nauk”, red. Kasia Jasikowska, Michał Pałasz, Uniwersytet Jagielloński, Biblioteka Jagiellońska, Kraków 2022, ss. 845] Wodzińska, Maria Niniejszy tekst stanowi recenzję książki zatytułowanej Za pięć dwunasta koniec świata. Kryzys klimatyczno‑ekologiczny głosem wielu nauk pod redakcją Kasi Jasikowskiej i Michała Pałasza (Uniwersytet Jagielloński, Biblioteka Jagiellońska, Kraków 2022). Z jednej strony recenzja omawia interesującą strukturę publikacji, składającą się z: części pierwszej opartej na badaniach i diagnozach dotyczących kryzysu klimatyczno‑ekologicznego Jak jest? Ginie świat, jaki znamy, części drugiej bazującej na refleksjach nad przyczynami globalnego kryzysu o charakterze klimatyczno-ekologicznym Dlaczego tak jest? Ograniczenie ludzkich horyzontów oraz części trzeciej – ostatniej, stanowiącej wyjątkowo ciekawą próbę namysłu nad możliwymi alternatywami i zatytułowanej Co robić? Zmiana myślenia i działania. Z drugiej strony, tekst jest także próbą osadzenia kryzysu klimatycznego w szerszym, systemowym polu, powstałym w wyniku gry interesów pomiędzy władzą i kapitałem lub – jak to ma miejsce w ostatnich latach – będącym efektem aliansu pomiędzy władzą a kapitałem. Co ważne, pod uwagę wzięty został również zaproponowany przez redaktorów koncept „akademii w działaniu”.; This text is a review of the book At Five to Twelve, the End of the World: The Climate‑Ecological Crisis in the Voice of Many Sciences (Za pięć dwunasta koniec świata. Kryzys klimatyczno‑ekologiczny głosem wielu nauk), edited by Kasia Jasikowska and Michał Pałasz (Krakow: Jagiellonian University in Krakow, 2022). On the one hand, I discuss the interesting tripartite structure of the publication, the first part of which is based on research and diagnoses of the climate‑ecological crisis (How is it? The world as we know it is dying – Jak jest? Ginie świat, jaki znamy). Part two reflects on the causes of the global climate‑ecological crisis (Why is it so? Limitations of human horizons – Dlaczego tak jest? Ograniczenie ludzkich horyzontów), and part three is an exceptionally interesting effort to think about possible alternatives (What to do? Changing thinking and action – Co robić? Zmiana myślenia i działania). On the other hand, I attempt to embed the climate crisis in a broader, systemic field, created by the game of interests between power and capital, or – as has been the case in recent years – an alliance between power and capital. Importantly, I also take into account the editors’ proposed concept of “academia in action”.

2023-01-01T00:00:00Z Adamczewski, Tymon http://hdl.handle.net/11716/14171 2026-06-24T10:47:30Z 2023-01-01T00:00:00Z

W cieniu języka [Recenzja książki: Andrzej Marzec, „Antropocień. Filozofia i estetyka po końcu świata”, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2021, ss.256] Adamczewski, Tymon Artykuł stanowi recenzję książki Andrzeja Marca pt. Antropocień. Filozofia i estetyka po końcu świata. Identyfikuje główne zakresy tematyczne omawiane przez autora (nowy materializm oraz ontologię zwróconą ku przedmiotom), a także obraną przez niego metodę. Ze względu na znaczącą rolę języka w propozycji terminologicznej filozofa, poza opisem zawartości publikacji, tekst podejmuje również próbę spojrzenia na książkę jako na zapis rozważań nad możliwością zakwestionowania i wyzwolenia się z dominującego antropocentrycznego języka.; The article reviews the book by Andrzej Marzec, entitled Antropocień. Filozofia i estetyka po końcu świata. It identifies the key subject areas discussed in his work (new materialism and object‑oriented ontology), as well as the adopted method. Due to the significant role of language in the philosopher’s terminological proposition, apart from analyzing the content of the book, the article also examines the publication as an attempt to question and liberate our human selves from the possibility of the dominant, anthropocentric language.

2023-01-01T00:00:00Z Soćko, Joanna http://hdl.handle.net/11716/14170 2026-06-24T10:38:57Z 2023-01-01T00:00:00Z

Sympo(i)esis: etyka relacyjna w świecie naznaczonym traumą [Recenzja książki: Monika Rogowska‑Stangret, „Być ze świata. Cztery eseje o etyce posthumanistycznej”, Słowo/Obraz Terytoria, Gdańsk 2021, ss. 224] Soćko, Joanna Artykuł omawia wybrane wątki książki Moniki Rogowskiej‑Stangret Być ze świata: nakreśla teoretyczny kontekst etyki relacyjnej i charakteryzuje symbiotyczne współ‑myślenie, które jest jej wyrazem. W pierwszej części autorka artykułu rekonstruuje argumentację, z którą wiąże się wprowadzenie do myśli posthumanistycznej kategorii „nagiej śmierci” oraz „traumy” i „stresu pourazowego”. W drugiej części autorka proponuje alternatywną interpretację „śmierci ja”, pokazując, że może ona stanowić uzupełnienie postulowanej przez Rogowską‑Stangret etyki troski.; The article discusses selected threads of Monika Rogowska‑Stangret’s book Być ze świata. It outlines the theoretical context of relational ethics and characterizes symbiotic co-thinking, which is the expression of relational ethics. In the first part, the author of the article reconstructs the argumentation associated with introducing the categories of “naked death,” “trauma,” and “post-traumatic stress” into post-humanist thought. In the second part, the author proposes an alternative interpretation of the “ego death,” showing that it can complement the ethics of care postulated by Rogowska-Stangret.

2023-01-01T00:00:00Z Sikora, Tomasz http://hdl.handle.net/11716/14169 2026-06-24T10:29:43Z 2023-01-01T00:00:00Z

Performing the (Non)Human: A Tentatively Posthuman Reading Of Dionne Brand's Short Story „Blossom” Sikora, Tomasz The article, which originally appeared in “TransCanadiana: Polish Journal of Canadian Studies”, offers a posthuman reading of Dionne Brand’s short story Blossom. It starts with a general discussion on posthumanism, providing some critical insights about posthuman thought. It then offers a reading of Dionne Brand’s short story Blossom through a problematization of the (liberal humanist) notion of the ‘human’. In particular, it focuses on the specific language used in the story, the spatial categories employed by Brand, and the act of giving up one’s self‑possession to more‑than‑human powers as Blossom’s way to self‑empowerment. By becoming a priestess of the goddess Oya (or, indeed, the goddess herself), Blossom is able to escape the modern Western socio-political discourses of authenticized and stabilized identities based on race, gender, religion, cultural background, and Western‑inflected ‘humanity’.; Artykuł, który pierwotnie ukazał się w czasopiśmie “TransCanadiana: Polish Journal of Canadian Studies”, proponuje posthumanistyczną lekturę opowiadania Dionne Brand Blossom. Rozpoczyna go ogólna charakterystyka posthumanizmu, która zawiera pewne krytyczne wglądy w myśl posthumanistyczną. Następnie artykuł oferuje odczytanie opowiadania Dionne Brand Blossom poprzez problematyzację (liberalno‑humanistycznej) koncepcji „człowieka”. Skupia się zwłaszcza na szczególnym języku używanym w opowiadaniu, wykorzystywanych przez Brand kategoriach przestrzennych oraz rezygnacji z samo(o)panowania na rzecz sił więcej‑niż‑ludzkich jako sposobie Blossom na uzyskanie upodmiotowienia. Stając się kapłanką bogini Oya (albo, zaiste, samą boginią), Blossom jest w stanie wyjść poza nowoczesne zachodnie społeczno‑polityczne dyskursy uwierzytelnionych i ustabilizowanych tożsamości, które opierają się na rasie, płci, religii, pochodzeniu kulturowym oraz naznaczonej myśleniem zachodnim „ludzkości”.

2023-01-01T00:00:00Z