http://hdl.handle.net/11716/11913 2026-04-09T19:29:13Z http://hdl.handle.net/11716/11929 Mokradła i torfowiska jako temat zajęć terenowych w edukacji geograficznej Jucha, Witold; Karaś, Justyna; Mareczka, Paulina; Okupny, Daniel Celem artykułu jest charakterystyka torfowisk Kotliny Orawsko–Nowotarskiej jako miejsca do przeprowadzenia zajęć terenowych z geografii i przyrody. Wskazano unikatowość mokradeł oraz pełnione przez nie funkcje w środowisku geograficznym. W oparciu o kwerendę literatury przygotowano zestaw wiadomości o mokradłach i torfowiskach. Podczas badania terenowego opisano obiekty dydaktyczne istniejące na torfowiskach obszaru badań – ścieżkę w rezerwacie przyrody „Bór na Czerwonem” oraz ścieżkę „Torfowisko Baligówka”, położone w Kotlinie Orawsko–Nowotarskiej. Szlaki te oceniono pod kątem dostępności komunikacyjnej i stanu infrastruktury, a także treści merytorycznych oraz różnorodności krajobrazowej. Opisywane trasy i położone wzdłuż nich obiekty stanowią przykład wartościowego materiału dydaktycznego, który warto wykorzystać podczas wycieczki szkolnej na zajęciach z geografii i przyrody. W końcowej części opracowania wskazano elementy, o których nauczyciel powinien wiedzieć i zwrócić na nie uwagę uczniom podczas takich zajęć.; The purpose of this article is to characterize the peat bog objects of Orawa–Nowy Targ Basin as a destination to conduct field geography and natural science lesson. The uniqueness of wetlands and peat bogs as well as their functions in the environment were indicated in the text. In the text was conducted compilation of knowledge about wetlands and peatlands, based on literature research. During the field study, educational trails already existing on the peatlands of the study area were described – they were the educational trails in the “Bór on Czerwonem” nature reserve and “Torfowisko Baligówka”, located in Orawa–NowyTarg Basin. These routes were evaluated in terms of communication aspect and the state of its infrastructure, as well as their substantive content and landscape diversity. The described paths are an example of valuable teaching material for use during a geographical school trip. In conclusions are indicated the information that the teacher should know and draw attention of students. 2020-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11716/11928 Wybrane pozostałości osadnictwa związane z zasiedlaniem Arktyki na przykładzie Svalbardu Dolnicki, Piotr W artykule przedstawiono wybrane przykłady pozostałości osadnictwa na Svalbardzie w kontekście odkrywania tego archipelagu oraz jego następstw, które dały początek współczesnej sieci osadniczej na tych ziemiach. Ważnym aspektem pracy jest opisanie współczesnej sieci osadniczej w kontekście działalności wielorybników, traperów oraz kompani górniczych. W pracy przedstawiono również wpływ wprowadzenia przepisów Traktatu Spitsbergeńskiego na powstawanie jednostek osadniczych – tychże osiedli. Prezentowany materiał jest zbiorem informacji możliwych do wykorzystania przez nauczycieli realizujących obowiązującą podstawę programową, która wprowadza do szkół podstawowych zagadnienia dotyczące północnych i południowych obszarów okołobiegunowych.; In the paper there is presented a historical sketch of discovery of Svalbard and its consequences, which caused the beginning of settlement on this archipelago. The important aspect of the work is presentation of contemporary settlement web in the context of activity of whalers, trappers and mining companies. In the paper there are also shown consequences of introduction of Spitsbergen Treaty, influencing origination of settlement units. Presented material is a set of information possible to be used by the teachers implementing core curriculum, which enforce to the primary schools problems of northern and southern subpolar regions. 2020-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11716/11927 Kultura łemkowska w skrócie – dla nauczycieli geografii Barnat, Anna Niniejsze opracowanie zawiera najważniejsze informacje o mniejszości łemkowskiej, zarówno o opisywanej grupie, jak i o historycznym regionie, w którym żyją. Tekst ma posłużyć głównie zainteresowanym nauczycielom geografii, by mogli poszerzać i uzupełniać własną wiedzę. Autorka1 ma również nadzieję, że opracowanie zainspiruje pedagogów do podejmowania tematu Łemków w dyskusjach podczas prowadzonych lekcji oraz wybierania destynacji ćwiczeń terenowych z zakresu geografii społecznej. Artykuł odpowiada na pytania: Kim są Łemkowie? Gdzie współcześnie mieszkają w Polsce i na świecie? Czym charakteryzuje się ich kultura? Jaką wyznają religię? Jakim językiem mówią? oraz Którzy Łemkowie są powszechnie znani w kulturze oraz w nauce polskiej i światowej?; This elaboration cites in the most accurate way the most important information about Lemkos minority. The author, who is both a practicing geography teacher and a Lemkos, wants to easily provide the most important facts, both about the described group and the historical region in which they live. The elaboration is to be used mainly by interested geography teachers, so that they can expand and supplement their own knowledge. The author also hopes that the study will inspire teachers to take up the topic of Lemkos in discussions during the lessons and selecting destinations for field exercises in the field of social geography. The article answers the questions: Who are the Lemkos? Where do they live today in Poland and in the world? What characterizes their culture? What religion do they profess? What language do they speak? and Which Lemkos are widely known in Polish and world culture and science? 2020-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11716/11926 Przestrzeń publiczna jako element tożsamości miasta (na przykładzie wybranych miast małopolski) Borgiasz-Stepaniuk, Monika Świadomość odmienności, która tworzy tożsamość, związana jest z wieloma elementami wyodrębniającymi określoną społeczność spośród innych zbiorowości. Jednym z nich jest przestrzeń publiczna, umożliwiająca człowiekowi utożsamianie się z miejscem, gdzie fundamentem są trwałe składniki w przekształcającym się świecie. Niniejsza publikacja poświęcona jest wybranym elementom przestrzeni publicznej, mającym wpływ na kształtowanie się tożsamości danego obszaru. W pierwszej części artykułu zaprezentowano teoretyczne i metodologiczne rozważania dotyczące pojęcia przestrzeni publicznej i tożsamości miasta. Druga część zawiera charakterystykę wybranych elementów przestrzeni publicznej, kształtujących poczucie tożsamości w trzech miastach Małopolski (Niepołomic, Myślenic i Miechowa) w opinii młodych mieszkańców. Publikacja będzie próbą odpowiedzi na pytanie, czy miasta te posiadają swoją tożsamość. Występowanie miejsc rozpoznawalnych dla określonej zbiorowości, wpływa na wyjątkowość przestrzenną i nadaje tożsamość.; The awareness of otherness that creates identity is associated with many elements that separate a particular community from other communities. One of them is public space, enabling man to identify with a place where the foundation is based on permanent ingredients in a changing world. This publication is devoted to selected elements of public space that affect the identity of a given area. The first part of the article presents theoretical and methodological considerations regarding the notion of public space and the city’s identity. The second part contains the characteristics of selected elements of public space that shape a sense of identity in three cities of Lesser Poland (Niepołomice, Myślenice and Miechów) in the opinion of young residents. The publication will attempt to answer the question of whether these cities have their own identity. The presence of places recognizable for a given community affects spatial uniqueness and gives identity. 2020-01-01T00:00:00Z