http://hdl.handle.net/11716/13619 2026-04-17T11:21:48Z http://hdl.handle.net/11716/13632 Lexicalization and idiomaticity of English fixed expressions and their Polish translations Witalisz, Alicja Artykuł omawia procesy leksykalizacji semantycznej, jakie zachodzą w nowopowstałych związkach frazeologicznych. W wyniku procesów formalnych i semantycznych syntagma słowotwórcza traci status słowa złożonego z dwóch lub więcej odrębnych jednostek leksykalnych i staje się pojedynczym leksemem, którego znaczenia nie da się wywieść z sumy znaczeń tworzących go leksemów. Celem artykułu jest zbadanie procesów leksykalizacji semantycznej, jakie zachodzą w angielskich kalkach strukturalnych we współczesnej polszczyźnie, które są znaczeniowymi i strukturalnymi kopiami etymonów angielskich. Konceptualizacja i idiomatyzacja frazeologizmów to procesy umysłowe, obejmujące akt tworzenia nowych konceptów, wiedzę kontekstową i doświadczenia pozajęzykowe. Problem teoretyczny, jaki pojawia się w badaniu zleksykalizowanych kalk frazeologicznych dotyczy tego, czy procesy leksykalizacji semantycznej jakie w nich zachodzą są takie same jak w ich angielskich pierwowzorach. Należy pamiętać, że angielskie związki frazeologiczne kopiowane przez współczesną polszczyznę są wynikiem naturalnego rozwoju języka i ich utworzenie zostało spowodowane potrzebą onomazjologiczną; kalki strukturalne są również powodowane potrzebą onomazjologiczną języka, lecz powielając wzorzec angielski są produktem procesu zapożyczania, a ich znaczenia idiomatyczne są importowane z angielszczyzny. 2012-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11716/13631 Unpacking a Blend: the Process of Demetaphorization from the Cognitive Perspective Gicala, Agnieszka Niniejszy artykuł jest próbą ujęcia – z perspektywy, jaką oferuje językoznawstwo kognitywne – zjawiska demetaforyzacji, czyli wydobycia dosłownego znaczenia metafory. Według autorki, zjawisko to ujawnia się w metaforach konwencjonalnych, gdzie wykorzystywane jest przez mówiącego świadomie – jako gra słów. Analiza przykładów demetaforyzacji jest przeprowadzona w świetle najnowszej teorii metafory w nurcie kognitywnym – teorii amalgamatów, określanej też jako teoria integracji pojęciowej (ang. blending theory, conceptual integration theory). Mechanizmu demetaforyzacji autorka upatruje w jednym z procesów integracji pojęciowej zwanym ‘rozpakowaniem’ (ang. unpacking), który wyjaśnia możliwość zaistnienia dosłownego znaczenia w danej metaforze. 2012-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11716/13630 The role of semantic factors in passivization: a usage-based study Podhorodecka, Joanna Celem niniejszej pracy jest zbadanie, jakie czynniki mają wpływ na częstotliwość pasywizacji czasowników w języku angielskim. Na podstawie danych z korpusu językowego The British National Corpus, autorka bada dwa angielskie czasowniki: see i watch, z których pierwszy jest czterokrotnie częściej używany w stronie biernej niż drugi. Dane korpusowe zostają poddane analizie za pomocą środowiska oprogramowania statystycznego R, co wykazuje zarówno hierarchię ważności jak i wzajemne powiązania pomiędzy poszczególnymi semantycznymi i syntaktycznymi właściwościami obu czasowników. Najistotniejsze dla częstotliwości ich użycia w stronie biernej okazują się: asymetryczna relacja pomiędzy agensem a patiensem, perfektywność wydarzenia i związane z nim relacje przyczynowo-skutkowe. 2012-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11716/13629 The structure of the noun phrase in English and Polish Kucelman, Ewa Według najnowszych teorii, grupa imienna stanowi część składową większej frazy, zwanej frazą przedimkową (DP). W języku angielskim obowiązują ścisłe zasady określające pozycję poszczególnych elementów tworzących frazę przedimkową. Do najważniejszych z nich należy wymóg dotyczący pozycji przedimka, który musi poprzedzać pozostałe elementy składowe. W języku polskim zasady te nie zawsze obowiązują. I tak, choć w wielu przypadkach przedimek napotyka się przed rzeczownikiem, nie jest to jedyny wariant pozycyjny. Pozycja przedimka w języku polskim wpływa w znacznej mierze na interpretację całej frazy. Podobne zachowanie zaobserwować można w przypadku pozycji przymiotnika względem rzeczownika. W języku angielskim, poza nielicznymi wyjątkami, przymiotnik umiejscowiony jest przed rzeczownikiem. W języku polskim istnieje wyraźny podział na przymiotniki opisujące cechy inherentne oraz przymiotniki opisujące cechy akcydentalne. W zależności od znaczenia, przymiotnik może występować przed rzeczownikiem, lub też po nim. W pierwszym przypadku, przymiotnik interpretowany jest jako odnoszący się do cechy akcydentalnej, w drugim natomiast, jako opisujący cechę inherentną. Zarówno w przypadku przedimka, jak i przymiotnika, różnice pozycyjne obserwowane w języku polskim są rezultatem przesunięć przedimków lub rzeczownika do pewnych pustych pozycji funkcyjnych. 2012-01-01T00:00:00Z