http://hdl.handle.net/11716/1437 2026-07-21T21:49:26Z http://hdl.handle.net/11716/14217 Dynamika współczesności Szast, Mateusz; Stepulak, Marian Zdzisław; Zbyrad, Teresa; Piątek, Katarzyna; Czerwińska-Jakimiuk, Ewa; Кириенко, Виктор В.; Borecka, Wiktoria; Czakon-Tralski, Dorota; Pliszka, Bogdan; Karnat, Anna Czakon-Tralski, Dorota; Stawiński, Piotr Niełatwo dzisiaj bez ryzyka popadnięcia w banał pisać o „dynamicznym charakterze współczesnej rzeczywistości społecznej”. A jednak trzeba, bo jest to konstatacja mająca źródło zarówno w powszechnym odczuciu społecznym, jak i w obiektywnych kryteriach opisu tej rzeczywistości, w każdym z jej aspektów: aksjologicznym, instytucjonalnym, relacji międzyludzkich. Świat przyśpieszył – cokolwiek to znaczy – i rolą badaczy jest te przemiany śledzić, analizować, wyciągać wnioski. Dzieje się to na najogólniejszych poziomach opisu przemian cywilizacyjnych, a także na najniższym stopniu społecznych zależności: jednostkowym, rodzinnym, grup lokalnych i obywatelskich. Zamieszczone w niniejszym tomie teksty odnoszą się do tej mniejszej skali; najszerzej dotyczą struktur państwa (Polski i Białorusi), węziej kwestii duchowości, postaw religijnych młodzieży studenckiej i rodziny, seksualności, dysfunkcji w relacjach społecznych, sytuacji osób dotkniętych skutkami chorób. Prezentują zatem zróżnicowaną tematykę i w pewnym stopniu różne podejście metodologiczne, wyznaczone przez charakter zainteresowań badawczych ich Autorów. Książkę otwiera rozdział autorstwa Mateusza Szasta Dynamika zmian polskiego społeczeństwa obywatelskiego ostatniej dekady. Autor omawia tytułowe zagadnienie w następujących obszarach: uczestnictwa Polaków w życiu politycznym w latach 2007–2017, frekwencji na poziomie wyborów samorządowych i prezydenckich, wspierania społeczności lokalnych, aktywności społecznej, tj. pracy w organizacjach pozarządowych, podmiotach społeczno- -gospodarczych i innych oddolnych projektach służących potrzebom obywateli. Marian Zdzisław Stepulak w tekście pt. Psychologiczne i teologiczne rozumienie współczesnej duchowości w świetle badań studentów zwraca uwagę, że duchowość, stanowiąc bardzo istotny element osobowego rozwoju jednostki ludzkiej, znajduje się jako kategoria badawcza w kręgu zainteresowania specjalistów różnych dziedzin i dyscyplin naukowych. Tekst Teresy Zbyrad Przemiany ludzkiej seksualności: od kontroli ku samowoli; od nimbu świętości ku zwyczajności; od wstydu do bezwstydu zwraca uwagę na wybrane przemiany, jakie możemy zaobserwować w kulturze odnośnie do nazwanej w tytule sfery ludzkiego życia. Katarzyna Piątek jest autorką rozdziału zatytułowanego Między integracją a wykluczeniem. Dylematy i konflikty przeżywane przez kobiety po mastektomii w środowisku społecznym. Prezentuje w nim, w oparciu o własne badania ankietowe, cały wachlarz problemów, jakim muszą stawiać czoła w swoim najbliższym środowisku kobiety z tytułową niepełnosprawnością; ze szczególnym uwzględnieniem środowiska rodzinnego, zawodowego społeczności lokalnych, w których żyją i działają. Równie ważnej społecznie problematyce poświęcony jest tekst Ewy Czerwińskiej-Jakimiuk Perspektywy życiowe a nieprzystosowanie społeczne i struktura agresywności w grupie uczniów zasadniczych szkół zawodowych. Dalej prezentujemy dwa teksty dotyczące Białorusi. Pierwszy, autorstwa Wiktora W. Kirijenki Statyka i dynamika społeczna w rozwoju społeczeństwa białoruskiego w badaniach socjologicznych, jest rezultatem działalności istniejącej przy homelskim uniwersytecie „pracowni socjologicznej”, która od dziesięciu lat monitoruje przemiany świadomości społecznej, systemów wartości i postaw oraz procesy modernizacyjne wśród obywateli Białorusi. Drugi – Wiktorii Boreckiej, Doroty Czakon-Tralski i Bogdana Pliszki Praktyki religijne i agendy socjalizacyjne. Przykład polskich i białoruskich studentów – powstał w rezultacie prowadzonej od kilku lat współpracy badaczy Instytutu Filozofii i Socjologii UP oraz Państwowego Uniwersytetu Technicznego im. P.O. Suchoja w Homlu. Nieco inna od pozostałych jest formuła ostatniego tekstu, autorstwa Anny Karnat Jak pogodzić się z nieuchronnym? Ars moriendi według Henninga Mankella. Ma on postać bliższą esejowi z elementami recenzji, którego kanwą jest osoba i twórczość Henninga Mankella, szwedzkiego pisarza. 2020-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11716/14175 Kultura - sztuka - edukacja. T. 3 Szatan, Ewa; Semik, Monika; Cebulak, Andrzej; Baś, Kamil; Bogus, Marzena; Zawadzka, Adrianna; Pasieczny, Jacek; Karczmarzyk, Małgorzata; Wiażewicz-Wójtowicz, Paula; Bielunas, Jerzy; Brodzki, Marek; Ungeheuer-Gołąb, Alicja; Kuszak, Kinga; Jakubowicz-Bryx, Anna; Machowska-Goc, Jolanta; Sadowska, Katarzyna; Krauze-Sikorska, Hanna; Steliga, Anna; Wyporska-Wawrzczak, Katarzyna; Sochal, Barbara Janina; Musiał, Emilia; Sikorska, Joanna; Rastrygina, Alla; Orzeł-Dereń, Kinga; Bocsi, Veronika; Smółka, Lucyna; Nawolska, Barbara; Maj, Małgorzata; Chmielewska-Lelakowska, Martyna; Klepar, Maria; Husieva, Liubov; Gerbuzenko, Larysa; Stritiewycz, Tetiana; Грабовская, Ирина; Яненко, Оксана Kurowska, Barbara; Łapot-Dzierwa, Kinga Sztuka jest obecna w życiu człowieka od zawsze. Miała, ma i będzie miała wpływ na wszelkie przemiany w obrębie poszczególnych kultur i ich społeczeństw. Wraz z upływem czasu wzrasta rola edukacyjna sztuki. Mamy (my, nauczyciele i edukatorzy) do zrealizowania pewną ważną misję. Z jednej strony musimy odbudować świadomość kulturową młodego pokolenia, z drugiej przygotować nasze dzieci/ uczniów do dialogu kulturowego (na ile będzie to możliwe). Zadanie to odbywa się przede wszystkim w kontakcie z tradycją oraz wytworami sztuki, a miejscami (obok domu rodzinnego), w których powinno się ono kształtować, są placówki edukacji formalnej (przedszkole, szkoła) i nieformalnej. Budowanie świadomości lokalnej, regionalnej, narodowej w kontakcie z dziełami sztuki stanowiącymi o polskiej, europejskiej i światowej kulturze, powinno być hasłem nadrzędnym w edukacji. Czy tak jest? Staramy się odpowiedzieć na to pytanie w poszczególnych tekstach tej książki. Udało nam się zgromadzić ważne głosy środowiska naukowego zajmującego się szeroko pojętą edukacją artystyczną i kulturową. To oczywiście głosy teoretyków, ale również przykłady dobrych praktyk. Trzeci tom Kultury - Sztuki - Edukacji został podzielony na osiem części. Część pierwszą - Edukacja muzyczna i plastyczna. Część druga zatytułowana jest Film i teatr jako przestrzeń edukacyjna. W części trzeciej - Literatura i jej wartości edukacyjne - Czytelnik odnajdzie teksty poświęcone literaturze (w kontekście edukacyjnym). Część czwarta - Sztuka w terapii - poświęcona jest szeroko pojmowanej arteterapii. Część piątą pt. Media i edukacja. Kolejna, szósta część pt. Instytucje kultury w edukacji. Część siódma zatytułowana jest Kreacyjne wartości edukacji przez sztukę. Sztuka a inne obszary kształcenia. Książkę kończy rozdział ósmy, zatytułowany Z doświadczeń naszych sąsiadów. Zamieszczone w nim teksty prezentują ciekawe rozważania na temat edukacji artystycznej na Ukrainie. 2019-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11716/14174 Miejsce wolontariackich grup dyspozycyjnych w systemie bezpieczeństwa państwa oraz w zarządzaniu kryzysowym na przykładzie GOPR i WOPR Mazur, Jadwiga; Sanetra-Półgrabi, Sabina Za bezpieczeństwo zewnętrzne i wewnętrzne państwa odpowiedzialne są określone grupy dyspozycyjne, część z nich ma charakter militarny, a część nie. Górskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe (GOPR) i Wodne Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe (WOPR) w systemie grup dyspozycyjnych mieszczą się w cywilnej wolontariackiej grupie dyspozycyjnej. W dalszej części opracowania będziemy używać skrótów GOPR i WOPR. Podjęcie tematu miejsca GOPR i WOPR w systemie bezpieczeństwa państwa i ich roli w zarządzaniu kryzysowym jest ważne z kilku powodów. Pierwszy z nich to przede wszystkim funkcjonowanie grup dyspozycyjnych w systemie bezpieczeństwa wewnętrznego państwa, a kolejny - to niepełne docenienie roli GOPR i WOPR w tym systemie oraz potrzeba nadania im odpowiedniej rangi w strategii bezpieczeństwa państwa i pełnego wykorzystania rezerw tkwiących w kapitale ludzkim tych grup. Nasze opracowanie jest wstępem do dalszych obszerniejszych prac, w których zostaną podjęte szczegółowe analizy wolontariackich grup dyspozycyjnych. W pracy próbujemy odpowiedzieć na pytania: Jaka jest motywacja ratowników GOPR i WOPR do podejmowanych zadań? Jakie są postawy ratowników GOPR i WOPR wobec innych podmiotów, z którymi współpracują? Jakie są najważniejsze autorytety zawodowe ratowników GOPR i WOPR? Jakie jest miejsce GOPR i WOPR jako wolontariackiego ogniwa grup dyspozycyjnych w systemie bezpieczeństwa państwa? Czy rozwiązania prawne oraz finansowanie są przez ratowników GOPR i WOPR oceniane jako pozytywne? Jak przebiega współpraca GOPR i WOPR z innymi ogniwami w systemie bezpieczeństwa (militarnym, paramilitarnym i cywilnym)? Jak przebiega współpraca GOPR i WOPR z jednostkami samorządu terytorialnego? Jak przebiega współpraca ratowników GOPR i WOPR z lokalnymi społecznościami w sytuacjach zagrożenia i w sytuacji braku zagrożeń? Jak przebiega współpraca ratowników GOPR i WOPR z innymi służbami w ramach współdziałania ponadgranicznego)? Jakie są wymagane kompetencje, wiedza oraz umiejętności ratowników GOPR i WOPR i w jaki sposób są wykorzystywane w ich pracy? Jakie są proponowane przez ratowników GOPR i WOPR zmiany w systemie bezpieczeństwa? Część badawcza tej pracy, będąca raczej ilustracją merytoryczną działania GOPR i WOPR niż pełnymi badaniami tych grup, nie byłaby możliwa bez pomocy i wsparcia naczelnika Karkonoskiej grupy GOPR i ratowników Beskidzkiej grupy GOPR. Podobnie badania WOPR nie byłyby możliwe bez wsparcia naczelnika i ratowników Beskidzkiej grupy WOPR. 2019-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11716/14057 Marionnettes douloureuses. Analyse qualificative et fonctionnelle des personnages dans les drames d'Eugène Ionesco Chmiel-Bożek, Halina Literatura poświęcona twórczości Eugeniusza Ionesco jest spora, choć istniejące opracowania dotyczą zazwyczaj części, na ogół pierwszego etapu twórczości dramaturga. Dlatego w niniejszej monografii analizie poddane są wszystkie sztuki autora Lekcji. Świadomie odrzucony zostaje problem reprezentacji teatralnej, gdyż jedynym stałym materiałem badawczym może być tylko tekst dramatyczny. Monografia skupia się na postaci teatralnej, jako jednym z najważniejszych elementów tego tekstu. Analiza postaci w twórczości dramatycznej Ionesco przebiega dwutorowo. Pierwsza część poświęcona jest analizie statusu, druga zaś funkcjom postaci. W pierwszej części, dzięki wykorzystaniu przede wszystkim metody semiologicznej Filipa Hamona, stworzone przez Ionesco postacie przeanalizowane zostają na poziomie struktury powierzchniowej. Rozważania dotyczą kolejno sposobów nazywania postaci i ich tożsamości, następnie zaś wyglądu oraz „cech rozróżniających” postaci, ze szczególnym uwzględnieniem problemów z pamięcią, braku równowagi emocjonalnej oraz wiedzy, umiejętności technicznych, językowych i społecznych. Spis ten pozwala na zbadanie ukrytych znaczeń, jakie implikują analizowane postaci, gdyż ich pospolitość nie oznacza braku wagi i znaczenia. Druga część poświęcona jest funkcjom postaci na płaszczyźnie relacji syntagmatycznych. Postaci uwikłane w system sił dramatycznych poddane zostają analizie z punktu widzenia struktury głębokiej, przy wykorzystaniu przede wszystkim metody strukturalnej Étienne Souriau. W tym celu wyodrębnione zostają podstawowe sytuacje dramatyczne, a następnie analizowane są poszczególne siły dramatyczne. Celem tej analizy jest wyodrębnienie trzech charakterystycznych dla teatru Ionesco typów postaci. Analiza nowego sposobu rozłożenia funkcji dramaturgicznych, pozwala zarazem na wyodrębnienie grup tematycznych właściwych dla dramatów Ionesco. W zakończeniu podkreślona zostaje rola, jaką dramaturg powierza postaci. W żaden sposób nie można mówić o jej „śmierci”, gdyż, jak wykazuje to analiza, postać służy dramaturgowi jako znak i środek. Jej banalność i prostota jest więc tylko iluzoryczna. Postać zdradza ukryte znaczenia, stałe archetypy, jest też zdeterminowana przez pewne prawa strukturalne. Dramaty Ionesco nie mogą obejść się bez postaci, gdyż gwarantuje ona spójność, czytelność oraz przede wszystkim wymowę i sens utworów. 2019-01-01T00:00:00Z