http://hdl.handle.net/11716/47 2026-06-17T08:50:11Z http://hdl.handle.net/11716/14129 Religia w społeczeństwie wielokulturowym. Wybrane aspekty Stawiński, Piotr Zwiększa się rola czynnika religijnego na arenie międzynarodowej, w połączeniu z rosnącą świadomością znaczenia elementów religijnych w wywoływaniu i zmniejszaniu napięć w wielokulturowym świecie. Zależność religii i porządku społecznego okazuje się być kwestią wielkiej rangi społecznej, politycznej, prawnej. W jakimś stopniu było tak zawsze w historii, obecnie jednak różnorodność wyznaniowa, wraz ze wzrastającą globalną współzależnością dużych grup ludzkich i problemami tożsamościowymi, wywołuje napięcia w skali dotąd nieznanej. Stawia to przed badaczami istotne zadania o znaczeniu nie tylko czysto poznawczym, teoretycznym, ale także związane z praktycznymi wyzwaniami społecznymi, których wyrazistym przykładem są dramatyczne wydarzenia migracyjne ostatnich miesięcy w A fryce i Europie. Z drugiej strony, cechą czasów nam współczesnych jest rozwój form dialogu religijnego i współpracy międzywyznaniowej w rozmiarach i formach niespotykanych w przeszłości. W artykule podjęta została próba ukazania wybranych aspektów związanych w miejscem i rolą religii w relacjach międzykulturowych, ukazanych na tle różnych modeli organizacyjnych przyjmowanych w krajach Zachodu. Z uwzględnieniem procesów zachodzących w samych społecznościach wyznaniowych, czyli dynamiki życia religijnego w tych krajach.; The role of the religious factor in the international scene, combined with the growing awareness of the importance of religious elements in the mounting and defusing tensions in our multicultural world is increasing. Hence the correlation between religion and social order proves to be a matter of great social, political and legal magnitude. To a certain extent this has always existed in the history, however nowadays, religious diversity with the increasing global interdependence of large groups of people and identity problems heightens the tensions on a scale which has hitherto been unknown. Thus researchers are faced with significant tasks of not only purely cognitive or theoretical importance, but also related to practical social challenges which are exemplified expressively by dramatic events of migration in Africa and Europe in the recent months. On the other hand, development of religious dialogue and interfaith cooperation in all sizes and forms unprecedented in the past is a feature of our times. In the article the author makes an attempt to show some aspects related to the role and position of religion in the intercultural relations depicted on a background of different organizational models adopted in the Western countries, taking into consideration the processes occurring in their religious communities that is the dynamics of religious life in these countries. 2015-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11716/14104 Śląskie Centralne Archiwum Ewangelickie we Wrocławiu (1934–1945) jako realizacja idei archiwum historycznego Radziejewska, Anna Dysertacja stanowi analizę funkcjonowania Śląskiego Centralnego Archiwum Ewangelickiego we Wrocławiu (1934–1945) w kontekście rozwoju idei archiwum historycznego ze szczególnym uwzględnieniem archiwów konfesyjnych oraz jej praktycznej realizacji w warunkach państwa totalitarnego. Celem badań było ukazanie, w jakim stopniu Śląskie Centralne Archiwum Ewangelickie stanowiło kontynuację i rozwinięcie nowoczesnych koncepcji archiwalnych ukształtowanych w XIX i na początku XX wieku oraz wpisywało się w realizację nadrzędnej misji archiwów konfesyjnych jaką był przekaz wiary, a w jakim zakresie jego działalność była determinowana realiami politycznymi i ideologicznymi III Rzeszy. Dysertacja składa się z czterech rozdziałów. W pierwszym rozdziale przedstawiono genezę i rozwój archiwów historycznych, ze szczególnym uwzględnieniem ich funkcji w Kościołach chrześcijańskich oraz żydowskich gminach wyznaniowych. Rozdział drugi omawia organizację Kościoła ewangelickiego w Niemczech w latach 1918–1945, historię Śląskiej Prowincji Kościelnej oraz prawne i organizacyjne podstawy funkcjonowania archiwów ewangelickich w Niemczech w pierwszej połowie XX wieku. Trzeci rozdział poświęcony został powstaniu, organizacji i działalności Śląskiego Centralnego Archiwum Ewangelickiego, w tym jego funkcjonowaniu w czasie II wojny światowej oraz jego historii po 1945 roku. W rozdziale czwartym przeanalizowano funkcje archiwum względem jego zasobu, a zatem gromadzenie, przechowywanie i opracowanie materiałów archiwalnych oraz ich udostępnianie. Ponadto zwrócono uwagę na naukowe i popularyzatorskie wykorzystanie zasobu tego archiwum poprzez aktywność Instytutu im. J. Hessa. W badaniach zastosowano przede wszystkim klasyczne metody ustalania faktów historycznych (tzw. indukcyjne i dedukcyjne) z jednoczesnym uwzględnieniem dorobku metodologii praktycznej. Praca opiera się na szerokiej kwerendzie archiwalnej zrealizowanej w Polsce i Niemczech oraz analizie niemieckich aktów normatywnych. Przeprowadzone badania pozwalają stwierdzić, że Śląskie Centralne Archiwum Ewangelickie stanowi egzemplifikację realizacji idei archiwum historycznego jako instytucji centralnej, naukowej i służącej zachowaniu dziedzictwa. Jednocześnie jego funkcjonowanie w latach 1934–1945 ukazuje ambiwalentny charakter archiwów jako instytucji uwikłanych w realia polityczne swojego czasu, co czyni analizowany przypadek szczególnie istotnym dla badań nad historią archiwistyki i rolą instytucji pamięci w XX wieku.; The dissertation analyses the functioning of the Silesian Central Evangelical Archives in Wrocław (1934–1945) in the context of the development of the idea of historical archives, with particular emphasis on confessional archives and its practical implementation in a totalitarian state. The aim of the research was to show the extent to which the Silesian Central Evangelical Archive was a continuation and development of modern archival concepts formed in the 19th and early 20th centuries and how it contributed to the implementation of the overarching mission of confessional archives, which was the transmission of faith, and to what extent its activities were determined by the political and ideological realities of the Third Reich. The dissertation consists of four chapters. The first chapter presents the origins and development of historical archives, with particular emphasis on their function in Christian churches and Jewish religious communities. The second chapter discusses the organisation of the Evangelical Church in Germany in the years 1918–1945, the history of the Silesian Church Province, and the legal and organisational basis for the functioning of Evangelical archives in Germany in the first half of the 20th century. The third chapter is devoted to the establishment, organisation and activities of the Silesian Central Evangelical Archive, including its functioning during the Second World War and its history after 1945. The fourth chapter analyses the functions of the archive in relation to its resources, i.e. the collection, storage and processing of archival materials and their accessibility, including the activities of the registry departments. In addition, attention is drawn to the scientific and popularisation use of the archive's resources through the activities of the J. Hess Institute. The research primarily employed classical methods of establishing historical facts (inductive and deductive), while also taking into account the achievements of practical methodology. The work is based on extensive archival research carried out in Poland and Germany and an analysis of German normative acts. The research conducted allows to conclude that the Silesian Central Evangelical Archive is an example of the implementation of the idea of a historical archive as a central, scientific institution serving to preserve heritage. At the same time, its functioning in the years 1934–1945 reveals the ambivalent nature of archives as institutions entangled in the political realities of their time, which makes the analysed case particularly important for research on the history of archival science and the role of memory institutions in the 20th century. Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Szkoła Doktorska. Rozprawa doktorska napisana pod kierunkiem dr hab. Haliny Dudały, prof. UKEN. 2026-07-09T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11716/14083 Wzrost demograficzny a perspektywy wyżywienia ludności świata. Zarys problemu Krywult-Albańska, Małgorzata Pomimo spadku tempa wzrostu, liczba ludności na świecie systematycznie się zwiększa. Rosnąca populacja świata budzi zaniepokojenie części naukowców i opinii publicznej. Obawy związane są z jednej strony z możliwościami wyżywienia ludzkości, z drugiej natomiast z obciążeniem, jakie stanowi ludzka działalność (w tym produkcja żywności) dla środowiska naturalnego. Celem artykułu jest przedstawienie najważniejszych wątków pojawiających się w debacie na temat perspektyw wyżywienia ludności świata, zwłaszcza w kontekście nadal powszechnego głodu i niedożywienia. Przedmiotem zainteresowania są w szczególności przyczyny utrzymywania się tych ostatnich zjawisk, pomimo istnienia na Ziemi zasobów umożliwiających utrzymanie nawet znacznie większej niż obecnie liczby ludzi.; The number of people in the world keeps growing, even though the rate of growth is slowing down. The increasing world population causes apprehension among some scholars and members of the public. Anxieties arise, on the one hand, over the possibilities of feeding the world, and, on the other hand, over the burden on the environment caused by human activity (including the production of food). The aim of the article is to highlight major issues underlying the debate on the prospects of feeding the population of the world, considering, in particular, the still prevalent phenomena of hunger and malnutrition. The focus is especially on the causes of the latter phenomenon which persists despite the fact that the Earth’s resources are sufficient enough to sustain an even significantly larger number of people than there are today. 2014-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11716/14031 Dyktatura w czasie wojny, czyli jak Kreml tłumi antywojenne nastroje społeczne Warchoł, Agnieszka Nowe, represyjne przepisy prawa, brutalne tłumienie protestów antywojennych w Rosji po 24 lutego 2022 roku czy ograniczanie obywatelom dostępu do źródeł informacji przez ocenzurowanie wielu niezależnych mediów to działania prowadzone przez rosyjskie władze wobec obywateli po rozpoczęciu agresji Rosji na Ukrainę. Celem artykułu jest próba odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób Kreml tłumi antywojenne nastroje społeczne, a także wskazanie konsekwencji w postaci np. wycofywania dziennikarzy z Rosji czy wzrostu emigracji z Federacji Rosyjskiej. 2024-01-01T00:00:00Z