http://hdl.handle.net/11716/11931 Sun, 19 Apr 2026 11:29:29 GMT 2026-04-19T11:29:29Z http://hdl.handle.net/11716/11946 Zmodernizowana przestrzeń architektury Szwajcarii Nesterowicz, Karolina Współczesna architektura Szwajcarii swoje początki zawdzięcza Le Corbusierowi, który był jej prekursorem. Modernizm, który został przez niego rozpoczęty charakteryzuje się estetyką puryzmu i wprowadzeniem w latach pięćdziesiątych brutalizmu. Próbował połączyć ludzką egzystencję ze społeczeństwem przemysłowym, budując Jednostkę Marsylską. Współczesna architektura to unowocześnienie architektury historycznej oraz postawienie człowieka w centrum miejskiej przestrzeni. Oprócz Le Corbusiera modernistycznym architektem jest Peter Zumthor, Aldo Rossi, Mario Botta, Anette Gigon i Mike Guyer , Jacques Herzoga i Pierre de Meuron, Roger Diener czy Max Frish. Wielu szwajcarskich architektów przyczyniło się do stworzenia budowli, które miały służyć jako przestrzeń dla społeczeństwa, na przykład: muzea, uzdrowiska, budynki użytku publicznego. Używane materiały budowlane to beton, drewno i szkło, które umożliwiają stworzenie przemyślanej, oryginalnej i ponadczasowej architektury. Zdaniem wielu, architektura Szwajcarii została zaprojektowana idealnie pod jej kulturę i pejzaż. Należy przy tym pamiętać, że architekturę tworzą ludzie, posługując się swoją pomysłowością, wyobraźnią i wizją zagospodarowania danej przestrzeni. Przy projektowaniu każdemu twórcy powinna towarzyszyć oryginalność i kreatywność, która będzie określać ich styl projektowania, pozwoli im wyróżniać się na tle innych. Podczas tworzenia jednak powinien zachowany zostać pewien rytm, aby w efekcie końcowym nie powstał chaos czy też totalna abstrakcja. Projekty unowocześniają historyczną architekturę, nie zaburzając i nie zmieniając drastycznie jej charakteru. Wzniesione budowle wzbogacają i ożywiają szwajcarski skansen łagodnymi kontrastami i nowoczesnymi akcentami. Opisany kraj posiada przykłady każdego ważnego kierunku w europejskiej architekturze. Miasta i wsie zachowały wiele z ich osadniczej struktury. Jednymi z ciekawszych atrakcji architektonicznych są budynki mieszkalne, prezentujące oryginalne i regionalne cechy charakterystyczne dla Szwajcarii.; Contemporary Swiss architecture owes its origins to the architect Le Corbusier, who was its precursor. The modernism that was started by the architect is characterized by the aesthetics of purism and the introduction of brutalism in the 1950s. He tried to combine human existence with industrial society by building the Marseille Unit. Contemporary architecture is a modernization of historical architecture and putting people at the center of urban space. Apart from Le Corbusier, the modernist architects include Peter Zumthor, Aldo Rossi, Mario Botta, Anette Gigon and Mike Guyer, Jacques Herzoga and Pierre de Meuron, Roger Diener, and Max Frish. Many Swiss architects contributed to the creation of buildings that were to serve as spaces for society, for example: museums, spas, public buildings. The building materials used are concrete, wood and glass, which enable the creation of thoughtful, original and timeless architecture. According to many, the architecture of Switzerland was designed ideally for its culture and landscape. It should be remembered that people create architecture, using their ingenuity, imagination and vision of developing a given space. While designing, each creator should be accompanied by originality and creativity, which will define their design style, allow them to stand out from the others. When creating, however, a certain rhythm should be kept so that in the end there is no chaos or total abstraction. The projects modernize the historical architecture, without disturbing or changing its character drastically. The erected buildings enrich and enliven the Swiss open-air museum with gentle contrasts and modern accents. The described country has examples of every important direction in European architecture. Towns and villages have retained much of their settlement structure. One of the most interesting architectural attractions are residential buildings, presenting original and regional features characteristic of Switzerland. Fri, 01 Jan 2021 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11716/11946 2021-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11716/11945 Przedmiot podstawy przedsiębiorczości w opinii uczniów i absolwentów szkół ponadgimnazjalnych w Polsce Kondraciuk, Piotr Przedmiot szkolny podstawy przedsiębiorczości został wprowadzony do wszystkich typów szkół ponadgimnazjalnych w 2002 roku (MENiS, 2002). Obecna reforma szkolnictwa niesie za sobą szereg zmian w funkcjonowaniu szkół i daje możliwość zmiany sposobów nauczania wielu przedmiotów. Na początku reformy warto zastanowić się nad uczniowskim odbiorem przedmiotu podstawy przedsiębiorczości w celu poprawy jakości prowadzenia przedmiotu. Autor w niniejszej pracy przedstawia wyniki badań opinii uczniów i absolwentów szkół ponadgimnazjalnych w Polsce zebranych w 2018 roku. Uczniowie w ankiecie oceniali różne aspekty lekcji z podstaw przedsiębiorczości: od wskazania ulubionych metod kształcenia, źródeł wiedzy, form pracy przez określenie najważniejszych dla nich umiejętności praktycznych, po ocenę całego przedmiotu jak i wskazaniu najważniejszych kompetencji nauczyciela. Badania przeprowadzono metodą sondażu diagnostycznego na grupie badawczej 326 uczniów szkół ponadgimnazjalnych. Wyniki badań w niniejszym artykule zostały porównane z wynikami z badań przeprowadzonych w 2018 na uczniach tylko z województwa małopolskiego oraz w latach 2004 i 2011 na zbliżonych grupach badawczych. Analiza wyników wskazała, że uczniowie negatywnie oceniają wiele aspektów kształcenia w zakresie podstaw przedsiębiorczości.; The subject named „The basics of enterprise” has been launched to all types of upper-secondary schools in 2002 (MENiS, 2002). The current reform of education carries many changes in schools’ functioning, moreover, it gives the possibility to change the ways of teaching various subjects. In the beginning of the reform it is worth to consider how students perceive “The basics of enterprise” as a school subject in order to improve quality of the lessons. Author of this work presents the results of research connected with students and graduates of the upper-secondary schools’ opinion collected in Poland in 2018. In the survey students evaluated different aspects of the lessons: pointing to their favourite educational method, sources of information, forms of work, also, defining the most important, according to their opinion, practical skills and what is more, evaluating the whole subject in general as well as pointing to the most important remits of the teacher. The research has been conducted with the method of diagnostic survey on the group of 326 upper-secondary school students. The results have been compared to results of the survey given only to students from małopolskie voivodeship in 2018 and in 2004 as well as in 2011 on similar experimental group. Analysis of the results has shown that students evaluate many aspects of “The basics of enterprise” teaching as negative. Fri, 01 Jan 2021 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11716/11945 2021-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11716/11944 Korzyści, bariery i zmiany związane z procesem odzyskania praw miejskich na przykładzie miejscowości Tylicz Olszyński, Patryk Celem pracy było zbadanie czy miejscowość Tylicz, która w przeszłości była ośrodkiem miejskim, mogłaby ponownie zostać miastem. W pracy przeanalizowano zmiany, które wynikałyby z tego procesu i jakie możliwości stwarzałoby to dla rozwoju miejscowości. Opracowanie wymagało analizy aktów prawnych powiązanych ze statusem miasta i samorządem gminnym, a także literatury przedmiotu dotyczącej zarówno powyższych zagadnień, jak i miast restytuowanych i zdegradowanych. Następnie konieczne było przeanalizowanie danych i faktów dotyczących obszaru badań i pogłębienie ich o opinię lokalnej społeczności. Wyniki badań pokazują, że postrzeganie miejscowości Tylicz jako miejskiej jest zasadne, natomiast z prawnego punktu widzenia restytucja miejscowości jest na dzień dzisiejszy bardzo utrudniona, co nie znaczy, że nie jest możliwa. Miejscowość mogłaby zdecydowanie skorzystać na odzyskaniu praw miejskich ze względu na możliwość pozyskiwania dodatkowych funduszy, promocję miejscowości, samodzielne gospodarowanie budżetem i stanowienie prawa miejscowego. Należy jednak stwierdzić, iż oczekiwane efekty są bardzo mocno związane z uwarunkowaniami w jakich funkcjonuje miejscowość, w związku z czym nie należy odnosić wyników poniższej pracy do innych ośrodków bez wcześniejszego zapoznania się z ich charakterystyką.; The aim of the study was to investigate whether Tylicz, which was a city in the past, could become a city again. The paper analyzes the changes that would result from this process and shows what opportunities it would create for the development of the town. The study required analysis of the legal acts related to the urban status and the commune self-government, as well as the literature on the subject concerning both the above-mentioned issues and degraded and restituted towns. Next, it was necessary to analyze the data and facts about the research area and opinion of the local community about the process. The results of the research show that the perception of Tylicz as a city is justified, while from the legal point of view, the restitution of the town is currently very difficult, which does not mean that it is not possible. The town could definitely benefit from the recovery of municipal rights due to the possibility of obtaining additional funds, promoting the town, managing the budget independently and establishing local law. It should be noted, however, that the expected effects are closely related to the conditions in which the locality exist, therefore the results of the following paper should not be related to other villages without first familiarizing themselves with their characteristics. Fri, 01 Jan 2021 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11716/11944 2021-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11716/11943 Waloryzacja obiektów dziedzictwa kulturowego dzielnicy Prądnik Biały w Krakowie Cieszyński, Jakub Głównym celem pracy jest waloryzacja zasobów dziedzictwa kulturowego dzielnicy Prądnik Biały w Krakowie, analiza oraz przedstawienie problematyki ochrony obiektów zabytkowych. Podstawowym źródłem były dane pozyskane z gminnej ewidencji ze stron urzędu oraz wyniki inwentaryzacji terenowej. Pozyskane informacje służyły do opracowania autorskiej typologii obiektów zabytkowych położonych na obszarze dzielnicy oraz ich waloryzacji. W wyniku inwentaryzacji wykazano duże walory zasobu na terenie dzielnicy, a także wyraźne zaniedbania i niezgodności względem stanu formalnego. W zaproponowanej metodzie uwzględnione zostały takie cechy obiektów jak ich stan zabudowy, stan zachowania względem ich pierwotnego wyglądu, dostępność komunikacyjna do tych obiektów, dostępność dla zwiedzających, obecna funkcja oraz wiek powstania. Wyniki stały się podstawą do wysuniętych wniosków o niewykorzystanym potencjale dziedzictwa kulturowego peryferyjnych dzielnic, jak i wskazaniu dobrych praktyk, które mogłyby poprawić stan zabytków.; The main goal of the work is to valorize the cultural heritage of the Prądnik Biały district in Krakow, as well as its analysis and presentation of the issues of protection of historic buildings. The basic source was the data obtained from the commune records provided by the office and the results of the field inventory. The obtained information was used to develop an original typology of historic buildings located in the district and their valorization. As a result of the inventory, high values of the resource in the district were shown, as well as clear neglect and non-compliance with the formal condition. In the presented method of valorization of the indicated objects, such features of objects as their building condition, state of preservation in relation to their original appearance, transport accessibility to these objects, accessibility to visitors, current function and age of construction were taken into account. The results became the basis for formulated conclusions about the untapped potential of the cultural heritage of peripheral districts, as well as the indication of good practices that could improve the condition of monuments. Fri, 01 Jan 2021 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11716/11943 2021-01-01T00:00:00Z