http://hdl.handle.net/11716/3661 Sat, 18 Apr 2026 09:34:29 GMT 2026-04-18T09:34:29Z http://hdl.handle.net/11716/9077 Wpływ związków chemicznych zawartych w wodach rzek Krakowa (Wisły, Wilgi i Białuchy) na przebieg mikrosporogenezy bobu Vicia faba L. odmiana Windsor Rozmus, Mieczysław; Kobrzyński, Marian; Drewniak, Maria; Kornaś, Andrzej; Krawczyk, Józef Przeprowadzone badania cytogenetyczne wykazały, że substancje rozpuszczalne zawarte w zanieczyszczonych powyżej normy wodach rzek Krakowa wywołują działanie mutagenne na przebieg mikrosporogenezy i rozwój gametofitu męskiego u Vicia faba L. odmiana Windsor. Efektem były liczne zaburzenia przebiegu podziałów mejotycznych. Najczęściej obserwowane zaburzenia to: zwiększenie lepkości matriks chromosomów we wszystkich stadiach mejozy, nieprawidłowa koniugacja chromosomów, zwiększona lub zmniejszona liczba biwalentów, obecność mostów ana- i telofazowych, eliminacje i fragmentacje chromosomów, zakłócenia w działalności wrzeciona podziałowego, asynchronia podziału. W konsekwencji powstawały mikrospory z mikrojądrami, o zróżnicowanych co do wielkości jądrach. Pewien procent (od 16,20%-39,45% w zależności od rzeki i ujęcia) stanowiły nieżywotne ziarna pyłku. Dokument cyfrowy wytworzony, opracowany, opublikowany oraz finansowany w ramach programu "Społeczna Odpowiedzialność Nauki" - modułu "Wsparcie dla bibliotek naukowych" przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w projekcie nr rej. SONB/SP/465103/2020 pt. "Organizacja kolekcji czasopism naukowych w Repozytorium UP wraz z wykonaniem rekordów analitycznych". Fri, 01 Jan 1999 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11716/9077 1999-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11716/9076 Wpływ związków chemicznych zawartych w wodach rzek Krakowa na cykl życiowy komórek merystematycznych korzeni bobu Vicia faba L. Rozmus, Mieczysław; Kobrzyński, Marian; Kornaś, Andrzej; Drewniak, Maria; Krawczyk, Józef Obiekt badań stanowiły korzenie uzyskane z nasion bobu (Vicia faba L.) hodowane na wodzie pobranej z Wisły, Wilgi i Białuchy (materiał traktowany) oraz na wodzie studziennej (materiał kontrolny). Przeprowadzone badania cytologiczne wykazały spadek aktywności mitotycznej, wyrażonej niższymi wartościami indeksu mitotycznego w porównaniu z kontrolą dla materiału hodowanego na wodach rzek: Wisły (ujęcie w Nowej Hucie), Wilgi (w obu ujęciach), oraz Białuchy (ujęcie 1). Natomiast w materiale testowanym hodowanym na wodach Wisły (ujęcie I i II) oraz Białuchy (ujęcie II) stwierdzono stymulujące działanie substancji występujących w wodach tych rzek. Analiza cytologiczna materiału testowanego wykazała obecność wszystkich stadiów podziałowych, jednakże liczba poszczególnych faz mitozy była niższa niż w kontroli, ponadto stwierdzono liczne anomalie w obrazach poszczególnych faz mitozy. Najczęściej spotykanymi zaburzeniami były: nieprawidłowa kongresja w płaszczyźnie równikowej, zwiększenie lepkości chromosomów, fragmentacje chromosomów, eliminacje fragmentów acentrycznych, nierównomierne rozchodzenie się chromosomów siostrzanych do biegunów oraz mosty anafazowe i telofazowe. W interfazie obserwowano jądra o różnych kształtach, uszkodzenia ich struktury (wżery) oraz jądra poliploidalne. W analizowanym materiale stwierdzono również zaburzenia cytokinezy, czego efektem było pojawienie się komórek dwu- i wielojądrowych. Dokument cyfrowy wytworzony, opracowany, opublikowany oraz finansowany w ramach programu "Społeczna Odpowiedzialność Nauki" - modułu "Wsparcie dla bibliotek naukowych" przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w projekcie nr rej. SONB/SP/465103/2020 pt. "Organizacja kolekcji czasopism naukowych w Repozytorium UP wraz z wykonaniem rekordów analitycznych". Fri, 01 Jan 1999 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11716/9076 1999-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11716/9075 Wpływ niektórych herbicydów na zawartość suchej masy i azotu całkowitego w korzeniach cebuli (Allium cepa L.) Rozmus, Mieczysław; Drewniak, Maria; Kornaś, Andrzej W pracy prowadzono badania nad wpływem czterech wybranych herbicydów: Afalonu, Simazinu, Alipuru i Liro na procentową zawartość suchej masy oraz azotu ogólnego i niektórych aminokwasów w komórkach Allium cepa L. Na podstawie przeprowadzonych pomiarów planimetrycznych wakuol oraz oznaczeń suchej masy stwierdzono różną powierzchnię wakuol oraz różny procent suchej masy w zależności od zastosowanego herbicydu. Komórki korzeni próby z Afalonem, Simasinem i Alipurem posiadały większą powierzchnię wakuol, a tym samym większą zawartość wody. a mniejszy procent przypadający na suchą masę. Wakuole w komórkach korzeni traktowanych Liro zajmowały mniejszą powierzchnię, mniejszą zawartość wody w porównaniu z kontrolą. W próbie tej otrzymano wyższe wartości przypadające na suchą masę. Na podstawie analiz chemicznych stwierdzono, że Afalon powodował nieznaczne obniżenie zawartości azotu ogólnego. Natomiast Alipur, Simasin i Liro stymulowały wzrost azotu ogólnego. Korzenie traktowane Alipurem posiadały większą zawartość azotu pochodzącego z trzech wybranych aminokwasów, tj. argininy, lizyny i histydyny w porównaniu z materiałem kontrolnym. Dokument cyfrowy wytworzony, opracowany, opublikowany oraz finansowany w ramach programu "Społeczna Odpowiedzialność Nauki" - modułu "Wsparcie dla bibliotek naukowych" przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w projekcie nr rej. SONB/SP/465103/2020 pt. "Organizacja kolekcji czasopism naukowych w Repozytorium UP wraz z wykonaniem rekordów analitycznych". Fri, 01 Jan 1999 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11716/9075 1999-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11716/9074 Promienioczułość linii wsobnych Secale cereale L. odmiana Rogalińskie w świetle badań cytologicznych Rozmus, Mieczysław; Drewniak, Maria; Kornaś, Andrzej; Kobrzyński, Marian; Krawczyk, Józef Badania obejmowały 19 linii wsobnych Secale cereale L, odmiana Rogalińskie napromieniowanych szybkimi neutronami w dawce 500cGy (rad) oraz materiał kontrolny. Doprowadziły one do stwierdzenia, że badany materiał jest zróżnicowany w odniesieniu do promienioczułości. Przejawem tego jest różny odsetek skiełkowanych ziarniaków tych linii oraz różna aktywność mitotyczna komórek merystematycznych wierzchołków wzrostu korzeni zarodkowych. Wyższe aniżeli w kontroli wartości współczynnika M/A+T dowodzą też hamowania rozpoczętych podziałów mitotycznych w niektórych komórkach w stadium metafazy. Dokument cyfrowy wytworzony, opracowany, opublikowany oraz finansowany w ramach programu "Społeczna Odpowiedzialność Nauki" - modułu "Wsparcie dla bibliotek naukowych" przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w projekcie nr rej. SONB/SP/465103/2020 pt. "Organizacja kolekcji czasopism naukowych w Repozytorium UP wraz z wykonaniem rekordów analitycznych". Fri, 01 Jan 1999 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11716/9074 1999-01-01T00:00:00Z