http://hdl.handle.net/11716/4558 AUPC. Studia Geographica - ISSN 2084-5456 Thu, 09 Apr 2026 00:28:48 GMT 2026-04-09T00:28:48Z https://rep.up.krakow.pl:443/xmlui/bitstream/id/282c4360-2ca7-4aea-94a8-30efe6cf173d/ http://hdl.handle.net/11716/4558 http://hdl.handle.net/11716/12008 Wycieczka jako metoda nauczania i wychowania uczniów w edukacji wczesnoszkolnej Sufa, Beata; Winiarczyk-Raźniak, Anna Wycieczka jest jedną z najpopularniejszych form kontaktu z otaczającym człowieka środowiskiem. Jest to ważna metoda, stosowana w dydaktyce szkolnej, w której wykorzystywana jest jedna z ważniejszych funkcji turystyki: funkcja poznawcza. Celem opracowania było dokonanie przeglądu definicji dotyczących wycieczek szkolnych, określenie ich celów, funkcji i korzyści, jakie przynoszą w szkolnej edukacji. Dokonany przegląd wskazuje na złożoność problematyki i wieloaspektowość omawianej metody. Ponadto zadaniem, jakie sobie postawiono, przeprowadzając badania, było określenie, jakie jest znaczenie wycieczki jako skutecznej metody nauczania i wychowania uczniów w młodszym w wieku szkolnym. Za pomocą metody sondażu diagnostycznego zgromadzono materiał badawczy obejmujący opinie nauczycieli i uczniów na temat znaczenia i korzyści płynących z wycieczki szkolnej. Na podstawie wyników badań można zauważyć, że wycieczka jest powszechnie stosowaną metodą nauczania i wychowania w edukacji wczesnoszkolnej, organizowaną średnio kilka razy w roku szkolnym. Spełnia wiele ważnych funkcji oraz przynosi korzyści zarówno dla uczniów jak i nauczycieli, stanowiąc ciekawy element pracy pedagogicznej. Biorąc po uwagę wnioski z badań własnych, można uznać wycieczkę za efektywną metodę nauczania i wychowania. Łącząc w sobie elementy nauki, rozrywki i przygody wycieczka jest lubianą przez uczniów i atrakcyjną metodą nauczania i wychowania, docenianą przez doświadczonych nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej.; The trip is one of the most popular forms of contact with the surrounding environment. This is an important method used in school teaching, which uses one of the most important functions of tourism: the cognitive function. The aim of the study was to review the definitions of school trips, determine their goals, functions and benefits in school education. The review indicates the complexity of the issues and the multi-facetedity of the discussed method. In addition, the task set out when conducting the research was to determine the importance of trips as an effective method of teaching and raising pupils at younger school age. Using the diagnostic survey method, research material was collected that included teacher and student feedback on the importance and benefits of a school trip. Based on the results of the research, it can be seen that the trip is a widely used method of teaching and upbringing in early school education, organized on average several times a school year. It fulfills many important functions and brings benefits for both students and teachers, constituting an interesting element of pedagogical work. Taking into account the conclusions of own research, a trip can be considered an effective method of teaching and upbringing. Combining elements of learning, entertainment and adventure, the trip is liked by students and an attractive method of teaching and upbringing, appreciated by experienced teachers of early school education. Wed, 01 Jan 2020 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11716/12008 2020-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11716/12007 Wpływ podnoszenia mrozowego na infrastrukturę drogową na północ od Krakowa oraz możliwości przeciwdziałania Augustowski, Karol Procesy mrozowe odgrywają dużą rolę w przekształcaniu powierzchni drogowej zarówno na obszarach wiejskich, jak i w miastach. Stopień tych przekształceń jest różny i najczęściej jest on większy na drogach o niższej kategorii. Pomimo znacznie większej przepustowości dróg krajowych i wojewódzkich większe zmiany zaobserwujemy na drogach powiatowych i gminnych. Wynika to najczęściej z niższych nakładów finansowych na właściwe przygotowanie podłoża przed budową / modernizacją takiej drogi. Współczynnik zniszczeń dla dróg krajowych wyniósł 0,07 dziur w nawierzchni / km, dla dróg wojewódzkich – 0,2, dla dróg powiatowych – 0,73, a dla dróg gminnych – 0,8. By zniszczenia nawierzchni drogowych były niższe stosuje się jedną z kilku metod ograniczających działanie procesów mrozowych. Zalicza się do nich metodę przechwycenia wody, metodę zastępowania materiału, metodę chemiczną, czy metodę czasowego dociążenia / odciążenia.; Frost actions play a large role in transforming road surface in rural and urban areas. The degree of these transformations is different and it is greater on the lower category roads most often. Despite much greater capacity of national and voivodship roads, we will observe larger changes on poviat and commune roads. It depends on lower financial outlays for proper soil preparation before construction / modernization of such roads. The damage rate for national roads was 0.07 holes in the pavement / km, for voivodship roads – 0.2, for poviat roads – 0.73, and for communal roads – 0.8. To reduce road pavement damage one of several methods is used to limit the operation of frost processes. Wed, 01 Jan 2020 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11716/12007 2020-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11716/12006 Problemy demograficzne miast województwa małopolskiego Brzosko-Sermak, Agnieszka Artykuł podejmuje tematykę spowolnienia tempa rozwoju demograficznego oraz negatywnych trendów migracyjnych skutkujących depopulacją, które są coraz częściej analizowanymi problemami miast Polski. Przedmiotem analiz jest 61 miast województwa małopolskiego, a dokładniej ich sytuacja demograficzna i tendencje migracyjne ich mieszkańców. Odniesiono się również do prognoz demograficznych do roku 2050. Wykorzystano dane udostępnione przez Główny Urząd Statystyczny dla lat 2010–2018. Celem pracy jest przedstawienie zróżnicowania terytorialnego sytuacji demograficznej miast województwa małopolskiego, a w szczególności efektów postępującego procesu starzenia się mieszkańców i negatywnych trendów migracyjnych, mi.in. wynikających z suburbanizacji. Badane miasta w zdecydowanej większości borykają się z trudnościami wynikającymi z ubytku rzeczywistego liczby mieszkańców będącego rezultatem niskiego przyrostu, bądź ubytku naturalnego oraz ujemnego salda migracji. Sytuacja ta jest z wielu aspektów negatywna dla obecnego i przyszłego rozwoju miast, co gorsza, jest to trend obserwowany i utrzymujący się od blisko dekady. Jednocześnie zauważono stale zwiększający się współczynnik feminizacji oraz dalszą średnią trwania życia, co powinno być ważną informacją dla planowania strategicznego ośrodków miejskich z dużym udziałem seniorów.; The article deals with the subject of slowing demographic development and negative migration trends resulting in depopulation, which are increasingly analyzed problems of Polish cities. The analysis are focusend on the demographic situation data and migration trends for 61 towns of the Małopolska voivodeship. Demographic forecasts up to 2050 were also referred to. Data provided by the Central Statistical Office for 2010–2018 were used. The purpose of the analysis is to present the territorial differentiation of the demographic situation of the towns of the Małopolska voivodship, and in particular the problem of the aging process of the population and negative migration trends, including those resulting from suburbanization. The majority of the examined cities face difficulties due to the decrease in the actual number of inhabitants resulting from low or negative population growth and a negative migration balance. This situation is in many respects negative for the current and future development of cities, what is worse, it is a trend observed and persisting for nearly a decade. At the same time, a constantly increasing feminization rate and a further life expectancy were noted, which should be important information for strategic planning of urban centers with a large share of seniors. Wed, 01 Jan 2020 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11716/12006 2020-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11716/12005 Rozwój turystyki kolejowej w województwie małopolskim Kurek, Sławomir Przedmiotem badań jest turystyka kolejowa, jej geneza i rozwój w ujęciu historycznym na obszarze obecnego województwa małopolskiego. Celem niniejszego artykułu jest określenie potencjału turystyki kolejowej w województwie małopolskim na tle rozwoju sieci kolejowej w ujęciu historycznym, jak i obecnie. Przeanalizowano rozwój najbardziej atrakcyjnych turystycznie linii kolejowych oraz dokonano przeglądu imprez i przejazdów związanych z kolejowym dziedzictwem historycznym. Materiałem źródłowym do badań były publikacje dotyczące rozwoju transportu kolejowego w województwie małopolskim, strony internetowe poświęcone imprezom kolejowym oraz archiwalne rozkłady jazdy pociągów. Stwierdzono wysoki potencjał rozwoju turystyki kolejowej na badanym obszarze wynikający z uwarunkowań naturalnych (atrakcyjność krajobrazowa linii kolejowych, zwłaszcza Galicyjskiej Kolei Transwersalnej), lokalizacji Skansenu Taboru Kolejowego, kontynuacji projektu Małopolskie Szlaki Turystyki Kolejowej realizowanego przez Zarząd Województwa Małopolskiego w partnerstwie z PKP Cargo i Nowosądeckim Stowarzyszeniem Miłośników Kolei oraz zahamowania procesu likwidacji linii kolejowych w Polsce i ogromnego zainteresowania przejazdami zabytkową koleją.; The subject of the study is rail heritage tourism, its genesis and historical development in the area of the current Lesser Poland voivodship. The aim of this article is to determine the potential of rail heritage tourism in the Lesser Poland voivodship against the background of the development of the rail network in historical and current terms. The development of the most attractive tourist railways was analyzed and events and railway tours related to rail historical heritage were reviewed. The source material for the research were publications on the development of rail transport in the Lesser Poland voivodeship, websites devoted to railway events and archival train timetables. High potential for the development of rail tourism in the studied area was found resulting from natural conditions (landscape attractiveness of railway lines, in particular the Galician Transversal Railway), location of the Rolling Stock Open Air Museum, continuation of the Małopolska Railway Routes project implemented by the Board of the Małopolska Voivodeship in partnership with PKP (Polish National Railways) Cargo and Nowosądeckie Association of Railway Enthusiasts as well as stopping the process of liquidation of railway lines in Poland and huge interest in traveling on the historic railways. Wed, 01 Jan 2020 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11716/12005 2020-01-01T00:00:00Z