http://hdl.handle.net/11716/48 Thu, 12 Mar 2026 08:25:57 GMT 2026-03-12T08:25:57Z http://hdl.handle.net/11716/13803 Politics of Memory in Poland from 1795 to 1939: Was It Soft Power? Puchalski, Piotr The article analyzes the Polish elites’ politics of memory in the “long” nineteenth century and during the interwar period. The creation and implementation of methods to promote appropriate interpretations of the Polish past for geopolitical gains are discussed against the background of broader processes, including the fall of empires in Central and Eastern Europe and the coming of World War II. Using the traditional historical method and theoretical literature, the author frames Poland’s politics of memory as a historic form of soft power. The article is an introduction to the topic, pointing to potential directions for future research.; W artykule przeanalizowano politykę pamięci polskich elit w „długim” XIX w. oraz w okresie międzywojennym. Tworzenie i wdrażanie metod promowania właściwych interpretacji polskiej przeszłości w celu osiągnięcia korzyści geopolitycznych omówiono na tle szerszych procesów, w tym upadku imperiów w Europie Środkowo-Wschodniej oraz nadejścia II wojny światowej. Wykorzystując tradycyjną metodę historyczną i literaturę teoretyczną, autor ujmuje polską politykę pamięci jako historyczną formę miękkiej siły. Artykuł stanowi wprowadzenie do tematu, wskazując na potencjalne kierunki przyszłych badań. Wed, 01 Jan 2025 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11716/13803 2025-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11716/13802 Fundacje cerkiewne ruskich książąt w świetle Annales Jana Długosza (księgi I–VI) Bielaszka-Podgórny, Barbara Działalność fundacyjna podejmowana przez władców na rzecz Kościoła, zajmuje istotne miejsce w średniowiecznych źródłach narracyjnych. Liczne wzmianki na ten temat odnaleźć można także w Annales Jana Długosza. Dotyczą one zarówno fundacji sakralnych polskich władców, jak i przedsięwzięć podejmowanych na tym polu przez władców wywodzących się z innych krajów, w tym z Rusi. Celem artykułu jest ukazanie działalności fundacyjnej podejmowanej przez ruskich książąt na rzecz Kościoła wschodniego w świetle Długoszowych Roczników. W pracy skupiono się na wyszczególnieniu fundatorów świątyń, okoliczności, motywów i miejsc budowy oraz pochówków dokonanych w ich murach. W toku prowadzonych rozważań zwrócono uwagę na postawę Jana Długosza wobec świętości Kościoła wschodniego w aspekcie materialnym oraz na sposób postrzegania i rozumienia przez niego sacrum.; The foundation activities undertaken by rulers for the benefit of the Church occupy an important place in medieval narrative sources. Numerous references to this topic can also be found in the Annales of Jan Długosz. They concern both the sacral foundations by Polish rulers and endeavors pursued in this field by rulers from other countries, including Ruthenia. This article aims to present the foundation activities undertaken by Ruthenian princes for the benefit of the Eastern Church in light of Długosz’s Annales. The study focuses on identifying the founders of churches, the circumstances and motives behind their construction, their locations, as well as the burials made within their walls. I draw attention to the attitude of Jan Długosz toward the sanctity of the Eastern Church in the material aspect and to the way in which he perceived and understood the sacrum. Wed, 01 Jan 2025 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11716/13802 2025-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11716/13777 Krakowska konspiracja na kolei podczas okupacji niemieckiej w latach 1939–1942: mozaika, wyzwania, działalność Kordas, Karol Artykuł stanowi wynik badań nad działalnością polskiego podziemia niepodległościowego w obrębie krakowskiego węzła kolejowego w latach 1939-1942. Kolej, będąca w okresie II wojny światowej znaczącym elementem niemieckiego systemu logistycznego, znalazła się w zasięgu działań organizacji konspiracyjnych, które podejmowały szeroko zakrojone operacje wywiadowcze, sabotażowe oraz dywersyjne. Zostały przeanalizowane struktury konspiracyjne powstałe na kolei w Krakowie, które zaczęły się organizować i trwały w czasie największych sukcesów militarnych III Rzeszy. Analizie zostali poddani sami kolejarze, którzy mimo trudnych warunków okupacyjnych, angażowali się w pomoc na rzecz lokalnej ludności, wspierali więźniów Auschwitz oraz chronili osoby zagrożone wywózką. W tekście zostały omówione również wyzwania, z jakimi borykało się podziemie niepodległościowe, w tym skutki „wielkiej wsypy” mającej miejsce w 1941 r. Artykuł więc stanowi wkład w badania nad historią konspiracji w Krakowie, podkreślając jednocześnie rolę kolejarzy w walkę o niepodległość Polski.; The article analyses the activities of the Polish underground at the Kraków railway hub from September 1939 to the end of 1942. The author focuses on the role of the railway as a significant element of German wartime logistics, which became the target of conspiracy activities involving intelligence, sabotage and diversion. He describes the organisation of the underground, with the greatest emphasis on the functioning of independence activities in Kraków and the surround-ing stations. In addition, it shows the railwaymen’s activities related to surviving the realities of occupation, forms of support for the local population and assistance to KL Auschwitz prison-ers and those threatened with deportation. Lastly, it discusses the difficulties encountered by the underground, including the “great setback” of 1941, which led to a temporary paralysis of underground activities. The article contributes to the research on the Kraków resistance, also highlighting the merits of railwaymen in the struggle for Poland’s independence. Wed, 01 Jan 2025 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11716/13777 2025-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11716/13770 Szlacheckie zainteresowanie jeździectwem i żywymi kolekcjami w XVIII w. w świetle wybranych regestrów pośmiertnych Laszczak-Słaby, Agnieszka W artykule przedstawiono analizę wybranych XVIII-wiecznych szlacheckich rejestrów pośmiertnych, w których odnotowano inwentarz stajni i wyposażenie jeździeckie. Celem analizy było rozważenie pojmowania stadnin jako specyficznych żywych kolekcji w odwołaniu do definiowania kolekcji Krzysztofa Pomiana i pojęcia semioforu. Pytania badawcze skoncentrowano przede wszystkim na kryteriach wyróżniających powstanie stada rozumianego jako kolekcja. Z uwagi na to, że o wartości „żywej kolekcji” koni świadczył również osprzęt jeździecki podjęto próbę jego opisania pod względem ilościowym, ale jakościowym, zwracając uwagę na stan użytkowania i walory estetyczne. Analiza materiału wykazała, że utrzymanie koni, takich jak konie użytkowe, a tym bardziej systematycznie zarządzanego i powiększanego stada, wymagało znacznego potencjału finansowego i dopiero wtedy mogło przynieść korzyści, które przekładały się na tworzenie stada interesującego pod względem estetycznym, które można by określić mianem kolekcji.; The article analyzes selected eighteenth-century noble posthumous registers, in which inven-tories of stables and riding equipment were recorded. It considers the understanding of stud farms as specific living collections in reference to Krzysztof Pomian’s definition of collections and the concept of semiophore. In particular, the criteria distinguishing the creation of a herd understood as a collection are addressed. Due to the fact that the value of the “living collection” of horses also stemmed from that of the riding equipment, it is described quantitatively but also qualitatively, paying attention to the state of use and aesthetic features. The analysis of the mate-rial showed that maintaining horses, such as utility horses, and even more so a systematically managed and enlarged herd, required significant financial potential. Only then could it bring benefits that translated into the creation of an aesthetically interesting herd, which could be described as a collection. Wed, 01 Jan 2025 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11716/13770 2025-01-01T00:00:00Z