http://hdl.handle.net/11716/69 Sat, 13 Jun 2026 13:32:48 GMT 2026-06-13T13:32:48Z http://hdl.handle.net/11716/14055 Poza granice niepełnosprawności. Transgresja: uwarunkowania - mechanizmy - efekty w (re)konstrukcjach autobiograficznych osób bez barier Cierpiałowska, Tamara Książka składa się z siedmiu rozdziałów. Dla łatwiejszej orientacji przedstawiam poniżej zawartość każdego z nich, uzasadniając pokrótce, w jaki sposób zdecydowałam się na dobór treści. W rozdziale pierwszym wychodzę od przypomnienia problematyki ograniczeń i koncentruję się na barierach w życiu osób z niepełnosprawnością. Celowo używam określenia „przypomnienie”, ponieważ problematyka barier stanowi niejako „naturalny kontekst” dla rozważań o niepełnosprawności. Niepełnosprawność kojarzy się bowiem, o czym była już mowa w tym wprowadzeniu, z rozmaitymi barierami, wobec których – w zależności od modelu niepełnosprawności – przyjmowane są różne postawy. W dalszej części rozdziału pierwszego, w opozycji do tematyki ograniczeń, przybliżam fenomen transgresji. Podkreślam procesualny charakter tego fenomenu. Staram się także nakreślić portret człowieka transgresyjnego (homo transgressivus). W części Transgresja a niepełnosprawność prezentuję kilka kontekstów dla rozważań relacji ujętej w podtytule, a dwa z nich omawiam bardziej szczegółowo. Drugi rozdział poświęcam problematyce stawania się. Rozpoczynam zatem od podkreślenia, że stawanie się jest procesem całożyciowym i wiążę proces stawania się z procesem rozwoju i kształtowania tożsamości. W kolejnej części – biorąc pod uwagę, że przedmiotem badań jest proces stawania się dokonywany przez osoby z niepełnosprawnością – nawiązuję dodatkowo do teorii dotyczących stereotypów, uprzedzeń i stygmatów. Rozdział trzeci to ukazanie metodologicznych założeń i projektu badań własnych. Rozpoczynam od przedstawienia perspektywy paradygmatycznej. W dalszej części rozdziału metodologicznego przedstawiam przedmiot, cel i problematykę badań własnych. Ponieważ w pracy kieruję się zasadami metodologii teorii ugruntowanej (grounded theory methodology – GTM), stąd cele i problemy badawcze (re)konstruuję na tle naturalnej historii badania, gdyż wyłoniły się one dopiero na pewnym etapie trwających już badań i analiz, a nie były założone a priori. Kolejne rozdziały oparte są na analizie i interpretacji materiału empirycznego, który pozyskałam w toku badań własnych. Rozdział czwarty jest miejscem (re)konstrukcji uwarunkowań transgresyjnej aktywności osób badanych. Uwarunkowania te ujęte zostały w dwie kategorie (indywidualną i edukacyjno-społeczno-kulturową), a w ramach każdej z nich przedstawiono po pierwsze – ujawnione przez narratorów czynniki budujące gotowość do transgresyjnego działania, a po drugie – czynniki, które rozwój takich dążeń mogły hamować. Rozdział piąty to (re)konstrukcja mechanizmu inicjowania transgresji. Kategorie wygenerowane z danych pozwoliły na ich ujęcie w dwie grupy: mające charakter nagły zdarzenia przełomowe oraz bardziej długotrwałe tzw. doświadczenia krystalizujące. W rozdziale szóstym podjęłam próbę (re)konstrukcji transgresyjnego działania osób badanych oraz zaprezentowałam ujawnione przez nie wartości, traktując je jednocześnie jako orientacje aksjologiczne tego działania. Siódmy rozdział poświęcony został prezentacji rezultatów transgresyjnej działalności. Uczyniłam to na trzech poziomach: mikro (rekonstruując poczucie tożsamości indywidualnej osób bez barier), mezzo (prezentując relacje i interakcje w ramach świata społecznego osób bez barier) i w końcu – w szerszym wymiarze – na poziomie makro (ujawniając relacje osób bez barier z przedstawicielami innych światów społecznych). Pracę kończy podsumowanie, refleksja i pedagogiczne postulaty ukierunkowane na promowanie i wspieranie transgresyjnego rozwoju człowieka.; The publication is a book about people whose life can be an inspiration for others. The narrators of biographical stories are the laureates, finalists and participants of the all-Poland plebiscite “A man without barriers”, whose aim is to promote people who, despite the difficulties and limitations associated with disability, live very actively. The main purpose of the presented research was to (re)construct the process of exceeding limitations and becoming a „Barrier-free man”, while – to have a fuller picture- I made this construction on a wider background, namely outlining the specifics of the social world of people without barriers. The book consists of seven chapters. The two initial chapters, based on the analysis of scientific literature, build the theoretical background for the problems analyzed in the research part of this book. In the first chapter titled Limitations and transgression – theoretical interpretation I sought to find answers to the following questions: how are barriers and boundaries presented in literature? What are borderline situations? how the accepted disability model influences the perception of barriers? what is transgression in essence? What are the characteristics of a transgressive man? What is the relationship between the transgression process and the process of adapting to disability? how does the relationship between transgression and emancipation develop and how do these processes interact with each other? In the second chapter, titled Man as an entity on the way, or about the process of becoming, I try to answer the questions: what does the concept of becoming really mean? What is the process of this postmodernism? what is the general mechanism of the process of becoming taking into account interpersonal relations? What additional mechanisms influence the process of becoming, if we consider the situation of people with disabilities? How can a modern man deal with the need to define himself? as so-called great narratives influence the process of becoming? The third chapter is the presentation of the methodological assumptions and the project of own research. I begin with a paradigmatic perspective (Kuhn, 2001, 2003). The research project presented in this book was implemented in a synaptic paradigm containing elements of the interpretive, constructivist and synergic- participative paradigm using the biographical method and in accordance with the methodology of the well-grounded theory. The fourth chapter is the place of (re)constructing the conditions of the transgressive activity of the researched people. These conditions have been divided into two categories (ie individual as well as educational and socio-cultural), and in each of them I introduced, firsty – the narrators revealed by the narrators building readiness for transgressive action, and secondly – those that could inhibit the development of such aspirations. The fifth chapter is the (re)construction of the mechanism for initiating transgression. The categories generated from the data allowed me to include them in two groups: sudden breakthrough events and more long-lasting so-called crystallizing experiments. In the sixth chapter, I attempted (re)constructing the transgressive action of the respondents and presented the values revealed by them, treating them at the same time as the axiological orientations of this activity. The seventh chapter is devoted to the presentation of the results of transgressive activities. I did it on three levels: on the micro level (reconstructing the sense of individual identity of people without barriers), on the mezzo level (presenting relations and interactions within the social world of people without barriers) and finally – on a wider scale at the macro level (revealing the relations of people without barriers with representatives of other social worlds). The work ends with a summary, reflection and pedagogical postulates aimed at promoting and supporting transgressive human development. Tue, 01 Jan 2019 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11716/14055 2019-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11716/14052 Nowe obszary wolności i zniewolenia człowieka. Wybrane aspekty biologiczno-społeczno-edukacyjne Potyrała, Katarzyna; Żeber-Dzikowska, Ilona Ujęcie pedagogiki współczesnej w świetle wybranych problemów cywilizacyjnych stanowiących wyzwanie dla szkoły XXI wieku tłumaczy selektywność podejścia autorek, które podjęły próbę diagnozy oraz opisania strategii prewencyjnych i interwencyjnych w niektórych obszarach społecznych. W niniejszym opracowaniu poruszono zarówno zagadnienia dotyczące zachowań agresywnych, jak i ryzykownych zachowań poznawczych młodych ludzi, również w kontekście technologicznych przemian społecznych. Autorki podejmują próbę określenia możliwości zamiany działań pozornych w rzeczywiste strategie interwencyjne oraz ujawnienia barier, które uniemożliwiają taką zamianę w określonych sytuacjach pedagogicznych. Czynią to między innymi poprzez odwołanie do biologiczno-psychologicznych uwarunkowań i mechanizmów wybranych zjawisk społecznych. Monografia została podzielona na trzy części. W pierwszej opisano reakcje organizmu na obiektywne i subiektywne poczucie zagrożenia, frustrację i stres, w drugiej poszukiwano implikacji społeczno-edukacyjnych związanych z zachowaniami ryzykownymi i problemami behawioralnymi młodzieży, a w trzeciej podjęto refleksję nad szeroko rozumianą zmianą społeczną w kontekstach społeczno-wychowawczych. Rozpatrywanie reakcji organizmu na poczucie zagrożenia, frustrację i stres jest trudne ze względu na liczne, indywidualne uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne oraz wielowątkowość zagadnienia. Dlatego w pierwszej części monografii skoncentrowano się głównie na analizie literatury przedmiotu poświęconej czynnikom blokującym poprawne funkcjonowanie organizmu ludzkiego, biologicznemu podłożu reakcji lękowych oraz ich rodzajom. Dużym wyzwaniem pozostaje wsparcie uczniów i studentów w kryzysach psychicznych. Wiedza i właściwa postawa może uchronić nas od zaniechania działań lub działań pozornych w tym zakresie. Zagadnienia będące przedmiotem drugiej części monografii dotyczą głównie zachowań związanych ze zdrowiem i bezpieczeństwem oraz uwarunkowań podejmowania aktywności zaliczanych do ryzykownych. Należą do nich m.in. zapotrzebowanie na stymulację, przynależność do określonej subkultury, biologiczna skłonność do ryzyka, jak również nowe zjawiska społeczne. Zachowania problemowe są też rozpatrywane, za Joanną Szymańską, jako nieprawidłowe sposoby przystosowania się. W części trzeciej poddano refleksji społeczno-wychowawcze konteksty zmiany społecznej. Konteksty te tworzą m.in. rozwijające się nowe media, które wpływają na rozwój emocjonalny dzieci i młodzieży oraz kreują poglądy na temat stylów życia i wychowania. Zastępcze przeżywanie rzeczywistości oferowane przez media przekłada się niekiedy na poczucie braku sensu życia u młodych ludzi oraz może zaburzać świadomość konsekwencji ich działań w świecie rzeczywistym. Do szczegółowych celów podjętych rozważań można zaliczyć diagnozę wybranych zjawisk społecznych z uwzględnieniem aspektów biologicznych, która może przyczynić się do wypracowania lepszych strategii prewencyjnych i interwencyjnych, a te zwiększyłyby skuteczność pedagogiczną w konkretnych sytuacjach. Mon, 01 Jan 2018 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11716/14052 2018-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11716/14051 Wolontariusze i seniorzy w programie Polski Cyfrowej Równych Szans. O siłach społecznych w procesie minimalizacji wykluczenia cyfrowego w Polsce Tomczyk, Łukasz It is estimated that about 12 million Polish citizens are affected by the digital exclusion (Batorski, 2015, p. 355). These people are not able to use the possibilities and resources hidden from them in the virtual space. A small part of this group uses some e-solutions in the mediated way, thanks to the help of others. The activities designed to minimize the digital exclusion in Poland have been performed for about 20 years. The first attempts to narrow the digital division were carried out already in the late 1990s . In the recent years, we have witnessed the regular development of different organizational forms of education of the digitally excluded, such as: senior clubs, universities of the third age, libraries, foundations, cultural centers, e-centers, Orange Academy, commercial companies and a whole range of non-governmental organizations involved in raising the level of digital competencies. Digital division has become a real and significant challenge, due to the fact that technological development is unavoidable and its consequences are unstoppable. The example of the Cities on the Internet Association — a nongovernmental institution responsible for digital inclusion of people from the generation 50+, shows the new aspects and opportunities for civic engagement in social policy processes, building human and social capital and, first of all, in supporting active aging and old age. The activities of several hundred volunteers-educators highlight the meaning of human and social forces that positively transform lives of the disfavored persons (the digitally excluded). The program “Digital Poland of Equal Opportunities” is so far the largest Polish initiative in the area of digital education. The role of the Lighthouse Keepers is very complex, as they are primarily volunteers, whereas their activity may be further analyzed from the perspective of animators of environmental education or senior educators (geragogues). Thanks to the regular activities that — in terms of subject matter and methods — belong to the area of social pedagogy, we can observe that several years long project of the Cities on the Internet Association, builds many “bridges” between people from different environments, active and passive, ICT competent and digitally excluded. The objectives of the project were to train 54 thousand digitally excluded individuals, by means of volunteer movement. Through intense involvement of human capital, the assumed number were exceeded by several times, amounting up to 282 thousand seniors introduced to the e-services of the information society. The data dispel some myths about poor involvement of the contemporary society in voluntary activities, the lack of interest in education services among seniors, or systemic solutions of social problems through the joint potentials of government administration, the third sector and bottom-up social activity. This paper presents the research into the group of individual, organizational and environmental conditions related to the digital education, referring to the process of digital inclusion of people aged 50 and more in their local environments. The cognitive goal of the research was the analysis of the set of conditions that create and support social forces engaged in the educational project Digital Poland of Equal Opportunities. The practical objective referred to the postulates that optimize and support the voluntary work of the Digital Poland Lighthouse Keepers. Educational reaction to the phenomenon of digital exclusion, in the form of the PCRS program, became not only the exemplification of the model of civil society sensitive to social needs, but also the activity that paved new ways of social involvement. The PCRS program is also the solution that creates innovative models of environmental and animating work, as well as non-formal adult and senior education in their local environments. Mon, 01 Jan 2018 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11716/14051 2018-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11716/14048 Diagnoza małego dziecka. Konteksty interdyscyplinarne Cygan, Barbara Jednym z poważniejszych problemów ostatnich lat jest wzrastająca liczba dzieci z trudnościami/dysharmoniami oraz zaburzeniami w rozwoju. System pomocy i opieki nad takimi dziećmi obejmuje profilaktykę, diagnozę i terapię. Diagnoza stanowi podstawę planowania opieki oraz podejmowanych oddziaływań korekcyjnych. Jest istotnym ogniwem całego systemu, gdyż służy rozpoznaniu trudności, a jej wyniki umożliwiają podjęcie wczesnego wspomagania i wspierania rozwoju. Jako osoba pracująca z dziećmi z trudnościami/dysharmoniami czy zaburzeniami rozwojowymi dostrzegam potrzebę interdyscyplinarnej diagnozy i wczesnego wspomagania rozwoju. Należy bowiem zaznaczyć, że podjęte we wczesnym wieku działania wspomagające cechują się wysoką efektywnością, gdyż zdiagnozowana trudność nie jest jeszcze utrwalona. Jako praktyk mam również świadomość, że zdiagnozowane trudności rozpatruje się wieloaspektowo – zarówno od strony przyczyn, objawów, jak i od strony możliwości ich przezwyciężania. Również podjęta terapia jest procesem złożonym i ma charakter interdyscyplinarny. Oznacza to, że wymaga nie tylko współpracy nauczyciela i rodziców, ale również współdziałania pomiędzy poszczególnymi specjalistami. Efekty tej współpracy przekładają się na wyniki terapii. Zaprezentowane w książce badania miały na celu dowieść, że wcześnie przeprowadzona diagnoza interdyscyplinarna i podjęte na jej podstawie działania wspomagające i wspierające skutecznie przyczyniają się do zmniejszenia trudności/dysharmonii i zaburzeń u dziecka oraz umożliwiają mu poprawne funkcjonowanie w grupie rówieśniczej, rodzinie i środowisku. W pierwszym rozdziale ukazano problematykę diagnozy w świetle literatury przedmiotu. Zawiera on wyjaśnienia terminologiczne oraz różne interpretacje pojęcia „diagnoza”. Przybliżono również rodzaje diagnoz, jakie powinny być wykorzystywane w pedagogice, oraz przebieg procesu diagnostycznego. W rozdziale drugim skupiono się na wyjaśnieniu podstawowych pojęć wykorzystywanych w pracy; rozpoznaniu, klasyfikacji i charakterystyce zaburzeń rozwojowych dzieci; ukazano prawidłowości rozwoju dziecka w wieku przedszkolnym oraz rodzaj podejmowanej pomocy. Przybliżono zależność gotowości szkolnej dziecka od jego prawidłowego rozwoju; podstawy prawne, z którymi powinien być zaznajomiony nauczyciel, jak i umiejętności diagnostyczne samych nauczycieli. Rozdział trzeci zawiera analizę indywidualnego przypadku (case study) i obejmuje szczegółową charakterystykę dziecka, opis wyników diagnoz przeprowadzonych przez nauczyciela i specjalistów oraz podejmowanych na ich podstawie działań specjalistycznych i wspomagających. Przybliża również efektywność tychże działań, których odzwierciedleniem są wyniki diagnozy końcowej. W aneksie umieszczono zmodyfikowany arkusz wywiadu z rodzicami, który był wykorzystany w trakcie badania. Tue, 01 Jan 2019 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11716/14048 2019-01-01T00:00:00Z