„Każ mi z łaski swojej [...] kupić dwanaście par filiżanek saskich[...] byle pięknych [...]”. Upodobanie do świata rzeczy Anny Ludwiki z Mycielskich Radziwiłłowej w świetle egodokumentów

Abstract

Artykuł ten poświęcony jest rekonstrukcji świata materialnego oraz upodobaniu do przedmiotów otaczających Annę Ludwikę Radziwiłłową, z domu Mycielską. Życie tej fascynującej kobiety przez długi czas pozostawało w cieniu jej poprzedniczki – ciotki Franciszki Urszuli z Wiśniowieckich (1705–1753), poetki i twórczyni Teatru w Nieświeżu. Intrygującym źródłem dostarczającym cennych informacji na temat drugiej żony Michała Kazimierza Radziwiłła „Rybeńki” jest jej korespondencja, przechowywana w Archiwum Głównym Akt Dawnych w Warszawie. Listy te nie tylko odsłaniają świat pełen emocji, ale także, w pewnym stopniu, rzucają światło na otaczającą księżnę rzeczywistość, w tym na materialne jej aspekty. Mając na uwadze powyższe, w niniejszym artykule nie tylko próbowano odpowiedzieć na pytanie w jakim stopniu świat materialny obecny jest w listach pisanych przez Annę Ludwikę? Podjęta została w nim również próba określenia, jak w tym konkretnym przypadku, przedstawia się relacja kobiety z przedmiotami; w jakim stopniu wpływały one (te przedmioty) na działania księżnej w różnych okolicznościach i definiowały jej przynależność do magnaterii. Kolejną kwestią którą należy rozważyć jest to, czy Anna Ludwika Radziwiłłowa jawi się jako twórczyni, czy jedynie odbiorczyni przedmiotów, a może weszła w rolę kolekcjonerki wyrafinowanych i luksusowych obiektów? W tym kontekście, szczególnie interesujące, wydaje się być pytanie pytanie, w jakim stopniu księżna kształtowała otaczający ją świat materialny. Prezentowany artykuł stanowi próbę odpowiedzi na tak postawione pytania.

This article is dedicated to the reconstruction of the material world and the affinity for objects surrounding Anna Ludwika Radziwiłł, née Mycielska. The life of this fascinating woman long remained in the shadow of her predecessor – her aunt Franciszka Urszula of the Wiśniowiecki family (1705–1753), a poet and the creator of the Nieśwież Theater. An intriguing source of-fering valuable insights into the life of Michał Kazimierz Radziwiłł “Rybeńko’s” second wife is her correspondence, preserved in the Central Archives of Historical Records in Warsaw. These letters not only reveal a world full of emotions but also provide a glimpse, to some extent, into the duchess’s surrounding reality – including its material aspects. Based on these sources, I dem-onstrate the relationship between the woman, Anna Ludwika, and her material world, as well as the influence of the latter on the duchess’s class belonging and object-collecting activities.