Oriental Afterimages: The Reproduction of Postcolonial Discourse in Polish Exiles’ Ethnographic Texts on Siberia

Abstract

The expansion of the Russian Empire created new possibilities for transcultural interactions within the colonial system. The strategies employed by nineteenth-century ethnographers – both professional and amateurs – to collect and systematize information on social organiza-tion, mythology, folklore, history, and traditions of its “foreign” subjects served as practical tools for improving colonial administration and control, thus helping to maintain dominance over subjugated territories. In my study, I will examine the research methods used by Polish exiles in the service of the Russian Empire, as well as their cognitive mechanisms and strate-gies for depicting their experiences during expeditions to the Central Asian steppe in per-sonal journals, correspondence, and official reports. My focus will be on ethnographic private documents and printed texts created by three Polish exiles: Adolf Januszkiewicz, Bronisław Zaleski, and Seweryn Gross. By analyzing selected texts, I aim to demonstrate how writing itself and various writing practices acted as crucial tools for exercising imperial power by Russian authorities in Central Asia, while also facilitating the region’s scientific and discursive subordination.

Ekspansja Cesarstwa Rosyjskiego otworzyła nowe możliwości transkulturowych spotkań w obrębie systemu kolonialnego. Strategie stosowane przez XIX-wiecznych etnografów – zawodowych badaczy i amatorów – w celu zbierania i systematyzowania materiałów na temat organizacji społecznej, mitologii, folkloru, historii i tradycji swych „obcoplemiennych” poddanych, w których dokonywał się przekład obcych porządków językowych i kulturowych na język zachodniej epistemologii, stanowiły praktyczne narzędzie usprawniające zarządzanie koloniami oraz ułatwiające utrzymanie w nich dominującej pozycji nad podległymi terytoriami. W tym artykule zamierzam przeanalizować metody badawcze stosowane przez polskich zesłańców w służbie Cesarstwa Rosyjskiego oraz ich mechanizmy poznawcze i strategie przedstawiania własnego doświadczenia zdobytego podczas wypraw na stepy Azji Środkowej w osobistych dziennikach, korespondencji, oficjalnych raportach itp. Skupię się na etnograficznych dokumentach prywatnych i tekstach drukowanych stworzonych przez trzech polskich zesłańców: Adolfa Januszkiewicza, Bronisława Zaleskiego i Seweryna Grossa. Analizując wybrane teksty, pragnę pokazać, w jaki sposób pismo i praktyki piśmienne stanowiły podstawowe narzędzia sprawowania kontroli imperialnej przez władze rosyjskie w regionie, ułatwiając jego naukowe i dyskursywne podporządkowanie.