The Čeklís Branch of the Hungarian Noble Family of the Esterházys in their Čeklís Manor (Bernolákovo, Slovakia) in the Mirror of Book Culture

Abstract

The Esterházy family is among the most important aristocratic families of the Kingdom of Hungary, not only in the public, but also in the cultural life of the country. Members of the family built one of the largest and most significant libraries in the history of the Kingdom of Hungary in the 17th–19th centuries, internationally known as the Esterhasiana Biblioteca. The activities of the Esterházys in the field of cultural policy, patronage of art, science, and literature, and enhancing literacy in the country were highly influential. This study focuses on the activity of the Čeklís branch of the Esterházy family in the field of culture, literature, and book culture. It is based on the research of archival records, biographical materials, and other published sources, library catalogs, and preserved books from the aristocratic library of the Čeklís mansion (present-day Bernolákovo, Slovakia). The main aim is to examine the character and use of the aristocratic library of Jozef Esterházy (1682–1748), a prominent member of the Esterházy family, who was a high-ranking Hungarian official and provincial judge at the Čeklís manor. This is examined against the backdrop of the cultural and social conditions of the Kingdom of Hungary in the 18th century. The study analyzes acquisition motivations and the library’s influence on the activities of Slovak Enlightenment scholars.

Pomimo niekorzystnych warunków społecznych XVIII w., naznaczonego wojnami tureckimi i powstaniami antyhabsburskimi w Królestwie Węgier, niektórym rodzinom szlacheckim udało się stworzyć oraz rozwinąć bogate i cenne biblioteki rodzinne nawet w tak trudnym okresie. Godnym uwagi przykładem jest węgierska rodzina Esterházy, której członkowie w latach 1670–1890 wznieśli jedną z największych i najważniejszych bibliotek w historii Węgier, znaną na całym świecie jako Esterhasiana Biblioteca. Od lat 60. XVIII w. węgierskie biblioteki szlacheckie w barokowych dworach stały się ośrodkami nowoczesnej literatury i idei oświeceniowych. Wielu arystokratów, tworząc swoje zbiory biblioteczne, kierowało się nie tylko osobistymi zainteresowaniami, lecz także wyższym celem, jakim było wspieranie lokalnych intelektualistów, uczonych oświeceniowych i pisarzy w swoich regionach i na dworach, wypożyczając im swoje książki. Celem niniejszego opracowania jest wyjaśnienie charakteru i przeznaczenia biblioteki szlacheckiej wybitnego członka rodu Esterházy – wysokiego urzędnika węgierskiego i sędziego prowincjonalnego Józefa Esterházy’ego (1682–1748) w majątku Čeklís (Bernolákovo, Słowacja) na tle warunków kulturowych i społecznych Królestwa Węgier w XVIII w. Zostało to przeanalizowane w kontekście motywacji nabycia zbiorów oraz wpływu biblioteki na działalność słowackich uczonych oświecenia.