Józef Szwejk jako bohater teatralny. Adaptacje sceniczne powieści Jaroslava Haška w polskich teatrach w okresie II RP

Abstract

Tematem artykułu są pierwsze polskie adaptacje teatralne powieści Jaroslava Haška Przygody dobrego wojaka Szwejka podczas wojny światowej oraz ich inscenizacje. Były to premiery z okresu 1929-1930 w Teatrze Miejskim w Łodzi, Teatrze im. Juliusza Słowackiego w Krakowie, Teatrze Polskim w Poznaniu, Teatrze Polskim w Warszawie i Teatrze Rozmaitości we Lwowie. Opracowali je wybitni polscy pisarze – Józef Wittlin, Marian Hemar i Emil Zegadłowicz, po części na podstawie adaptacji niemieckiej autorstwa Jana Reimanna i Maksa Broda. Reżyserami byli Leon Schiller, Teofil Trzciński, Stanisława Wysocka oraz Karol Borowski. W roli tytułowej występowali Michał Znicz, Stefan Jaracz i Franciszek Biesiadecki. Największe powodzenie miała inscenizacja warszawska. Osiągnęła 79 spektakli. Adaptacje powieści wzbudziły zainteresowanie krytyki teatralnej. Pierwsze tłumaczenie pierwowzoru literackiego zostało dokonane przez Pawła Hulkę-Laskowskiego w l. 1927-1931. Przeróbki dramatyczne zaowocowały dodatkowym upowszechnieniem bardzo popularnej powieści i tytułowego bohatera wśród polskich odbiorców. Celem artykułu jest ustalenie ich znaczenia w naszej tradycji teatralnej. Kolejne adaptacje sceniczne Przygód dobrego wojaka Szwejka podczas wojny światowej zaczęto wystawiać w Polsce dopiero po II wojnie światowej.

The article analyzes the first Polish theater adaptations and stagings of Jaroslav Hašek’s novel The Adventures of the Good Soldier Švejk during World War Series and their stagings. These premiered in the years 1929–1930 at the Municipal Theater in Łódź, the Juliusz Słowacki Theater in Kraków, the Polish Theater in Poznań, the Polish Theater in Warsaw and the Variété (Rozmaitości) Theater in Lwów (Lviv). The plays were developed by outstanding Polish writers such as Józef Wittlin, Marian Hemar and Emil Zegadłowicz, partly based on the German adaptation by Jan Reimann and Maks Brod. The directors were Leon Schiller, Teofil Trzciński, Stanisława Wysocka and Karol Borowski. The leading roles were played by Michał Znicz, Stefan Jaracz and Franciszek Biesiadecki. The Warsaw production was the most successful, reaching 79 performances. The adaptations aroused much interest from theater critics.