Winszuję Pani Mojej i Dobrodziejce... Świąteczne serdeczności w korespondencji informatorów Elżbiety z Lubomirskich Sieniawskiej (zm. 1729), kasztelanowej krakowskiej

Abstract

Świąteczne serdeczności w korespondencji informatorów Elżbiety z Lubomirskich Sieniawskiej (zm. 1729), kasztelanowej krakowskiej stanowią niezwykle ważne źródło do badań mentalności i relacji klientalnych okresu saskiego. Artykuł poświęcony jest analizie życzeń okolicznościowych słanych przez informatorów kasztelanowej krakowskiej, a co więcej skupia się nie tylko na ich treści, lecz także na schemacie tworzenia wiązanek świątecznych i częstotliwości oraz powodów ich dostarczania. Przez przemyślane sentencje różne warstwy społeczne wyrażały szacunek i lojalność wobec swoich patronów, budując tym samym nowożytne systemy komunikacji interpersonalnej. Artykuł stanowi przyczynek do dalszych badań nad historią języka staropolskiego i dawnych obyczajów, prezentując syntezę życzeń świątecznych słanych do Elżbiety Sieniawskiej. Wykorzystane do badań listy i gazetolisty wskazują, że obyczaj winszowania dobrodziejom wzmacniał zaufanie do służb informacyjnych oraz pełnił istotną rolę w relacjach społecznych.

This article analyzes Old Polish correspondence, particularly the festive wishes directed to Elżbieta z Lubomirskich Sieniawska (d. 1729), the castellaness of Kraków. The author illustrates how, in the magnate’s everyday life, the tradition of greetings during Easter, Christmas, and New Year was observed. Through thoughtful expressions, various social strata expressed respect and loyalty to their patrons, contributing to the development of early modern systems of interpersonal communication. The article serves as a contribution to the study of Old Polish language history and ancient customs, presenting a synthesis of wishes sent by informants to the castellaness of Krakow. Utilizing letters and gazettes, the author argues that these wishes strengthened Sieniawska’s trust in her postmen and newsmen, playing a significant role in social relations.