Skarbnica wiedzy, a nie szlachecka kolekcja artefaktów. Koncepcja muzeum szkolnego Leopolda Jana Szersznika

Abstract

Leopold Jan Szersznik (1747–1814), cieszyński eksjezuita i prefekt miejscowego gimnazjum, był założycielem pierwszej na Śląsku Cieszyńskim biblioteki i muzeum, które zorganizował w oparciu o swoje prywatne zbiory. Ich oficjalny początek wyznacza dekret cesarza Franciszka II Habsburga z 27 stycznia 1801 r., na mocy którego zbiory Szersznika znalazły się pod opieką państwa, z prawem używania tytułu „cesarsko-królewskie”. Pod koniec życia fundatora księgozbiór liczył ponad 12 tys. woluminów, kolekcja mineralogiczna ok. 5 tys. pozycji, kolejne kilka tysięcy zbiorów prezentujących świat flory i fauny oraz kolekcja mineralogiczna. Zbiory te stanowiły przemyślaną całość i miały służyć określonym celom poznawczym i dydaktycznym, a mianowicie wspomagać proces kształcenia młodzieży gimnazjalnej. Była to koncepcja naukowego muzeum szkolnego, kontrastująca z kolekcjami artefaktów, które zdobiły wówczas szlacheckie i arystokratyczne zamki i pałace.

Leopold Jan Szersznik (1747–1814), a Cieszyn ex-Jesuit and prefect of the local grammar school, was the founder of the first library and museum in Cieszyn Silesia, which he organized on the basis of his private collection. Their official beginning is marked by a decree of Emperor Franz II of Habsburg on 27 January 1801, which ensured that Szersznik’s collections would be under the protection of the state, with the right to use the title ‘Imperial-Royal’. By the end of the founder’s life, the book collection numbered more than 12,000 volumes, the mineralogical collection some 5,000 items, with another several thousand collections showing the world of flora and fauna. The collections constituted a well-thought-out whole and were intended to serve specific cognitive and didactic purposes, namely to support the educational process of junior high school students. This was the concept of a scientific school museum, which contrasted with the collections of artefacts that adorned noble and aristocratic castles and palaces at the time.