Odtwórstwo historyczne postaci Marii Kazimiery d’Arquien Sobieskiej i jego znaczenia dla edukacji regionalnej i ponadlokalnej

Abstract

Tematem pracy jest rola odtwórstwa historycznego i jego wpływu na kształtowanie obszaru edukacji na przykładzie inscenizacji postaci królowej Marii Kazimiery d’Arquien Sobieskiej. Praca składa się z zarysowania ram metodologicznych wokół pojęcia odtwórstwa historycznego i uściśleń definicyjnych, wyjaśnienia kwestii tzw. czarnej legendy królowej, ukształtowanej w historiografii polskiej w XIX i XX wieku oraz prezentacji form inscenizacji historycznych. Informacje o przygotowaniach, wydarzeniach, trudnościach, zakresie przekazu i znaczeniu odtwórstwa postaci królowej zostały pozyskane od pań zajmujących się tą dziedziną na drodze wywiadu. Ważnym źródłem wiedzy stały się informacje o odgrywaniu roli królowej przez pracownice Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie oraz informacje dziennikarskie odnalezione na stronach internetowych. W pracy udało się ustalić narastanie „białej legendy”, królowej, która w przeciwieństwie do wcześniejszych czasów, kładzie naciska na pozytywne cechy charakteru małżonki króla oraz jej zasługi dla kultury Rzeczypospolitej. Postać Marii Kazimiery d’Arquien Sobieskiej, zyskuje wyraźnie na znaczeniu w kontekście stałego przypominania rocznic wiedeńskich i rozwijania postaw patriotycznych. Ponadto postać królowej wiąże się z takimi wartościami jak piękno, inteligencja, niezależność, co wyraźnie sprzyja kształtowaniu się nowych postaw społecznych w kręgu kobiet oraz utwierdza obecny w życiu społecznym kult piękna i młodości.

This article analyses the role of historical reenactment and its influence on shaping the area of education, based on the example of the staging of the figure of Queen Maria Kazimiera d’Arquien Sobieska. The task consists of outlining the methodological framework around the concept of historical reenactment, explaining the issue of the so‐called the black legend of the queen as shaped in the Polish historiography of the nineteenth and twentieth centuries, and presenting various forms of historical staging. Information on the preparations for and difficulties of reenacting, on the scope of transmission, and on the importance of recreating the figure of the queen was obtained from ladies dealing with this field through an interview. Others sources of information include the Museum of King Jan III’s Palace at Wilanów as well as journalistic websites. The article suggests that there has been a growth of a ‘white legend’ of the queen which emphasises the positive character traits of the king’s wife and her contribution to the culture of the Polish‐Lithuanian Commonwealth. The figure of Maria Kazimiera d’Arquien Sobieska is clearly gaining importance in the framework of constant commemoration of historical anniversaries and promoting patriotic attitudes. In addition, the figure of the queen is associated with such values as beauty, intelligence, and independence, which clearly fosters the formation of new social attitudes among women and strengthens the cult of beauty and youth.