Reideologizacja we współczesnej Rosji: koncepcje, dyskursy, narracje (2012-2024)

Abstract

Niniejsza rozprawa poświęcona jest analizie procesów reideologizacji w Rosji w latach 2012–2024, przeprowadzonej na podstawie badań nad dyskursem ideologicznym, obejmujących nie tylko analizę przekazu oficjalnego, lecz także identyfikację aktorów uczestniczących w jego wytwarzaniu. Naczelnym celem pracy jest identyfikacja oraz analiza wewnętrznego dyskursu ideologicznego współczesnej Rosji w perspektywie panoramicznej. Praca ma charakter interdyscyplinarny i realizowana jest w ujęciu krytyczno- analitycznym, z uwzględnieniem kontekstu historycznego. Priorytetem badawczym jest analiza źródłowa. Badanie opiera się na szerokim korpusie źródeł oficjalnych oraz ideowych. Podstawową metodą badawczą jest empiryczna i krytyczna analiza praktyk dyskursywnych, uzupełniona o elementy morfologicznej analizy ideologii. Praca składa się z pięciu rozdziałów. Rozdział pierwszy ma charakter teoretyczny i poświęcony jest pojęciu ideologii oraz kategoriom reideologizacji i dezideologizacji, a także przedstawieniu własnej perspektywy analitycznej. Rozdział drugi obejmuje analizę aparatów ideologicznych państwa oraz identyfikację osiowego dyskursu ideologicznego. Rozdział trzeci dotyczy identyfikacji aktorów działających poza strukturami państwowymi oraz analizy wytwarzanej przez nich ideologii. Rozdział czwarty koncentruje się na analizie kluczowych ideologów oraz ich projektów ideologicznych. Rozdział piąty poświęcony jest mechanizmom instrumentalizacji koncepcji intelektualnych w procesie legitymizacji dyskursu ideologicznego. W Zakończeniu przedstawiono syntetyczne wnioski badawcze, sformułowane zgodnie z celami i pytaniami badawczymi. Przeprowadzona analiza pozwoliła wyodrębnić podstawowe osie współczesnego dyskursu ideologicznego w Rosji, wskazując na dominującą logikę etatyzmu oraz irredentyzmu, które stanowią ramę interpretacyjną dla pozostałych narracji ideologicznych.

This dissertation is devoted to the analysis of processes of reideologization in Russia between 2012 and 2024, conducted on the basis of research into ideological discourse, encompassing not only official narratives but also the identification of actors involved in their production. The primary aim of the study is to identify and analyze the internal ideological discourse of contemporary Russia from a panoramic perspective. The dissertation is interdisciplinary in nature and is carried out within a critical-analytical framework, with due consideration given to the historical context. Particular emphasis is placed on panoramic source-based analysis. The study is based on a broad corpus of official and ideological sources. The principal methodological approach consists of empirical and critical analysis of discursive practices, supplemented by elements of the morphological analysis of ideology. The dissertation is composed of five chapters. The first chapter is theoretical in nature and addresses the concept of ideology as well as the categories of re-ideologization and de-ideologization, and presents the author’s analytical perspective. The second chapter focuses on the analysis of state ideological apparatuses and the identification of the axial ideological discourse they produce. The third chapter addresses the identification of actors operating outside state structures and the analysis of the ideology produced by them. The fourth chapter concentrates on key ideologues and their ideological projects. The fifth chapter examines the mechanisms through which intellectual concepts are instrumentalized in the process of legitimizing ideological discourse. The concluding section presents the principal research findings, formulated in accordance with the research objectives and questions. The analysis demonstrates that the contemporary ideological discourse in Russia is structured around dominant logics of statism and irredentism, which function as interpretative frameworks for other ideological narratives.