Objaw - znak - kod. Rozważania w kontekście prawidłowego i zaburzonego rozwoju dziecka

Abstract

Dlaczego objaw, znak, kod? Ważną zdolnością człowieka, służącą do konstruowania obrazu świata, jest szeroko pojęta percepcja zmysłowa. Dzięki niej możemy prawidłowo funkcjonować w świecie społecznym. Poprzez relację z drugim człowiekiem kształtujemy w sobie umiejętności przekazywania informacji o sobie i odczytywania ich u innych. Objaw u dziecka niekiedy jest czytelnym znakiem, a w innym przypadku stanowi zaszyfrowaną informację w postaci kodu. Objawy występujące u dzieci są równie zmienne, co ciekawe, i najczęściej kojarzą się negatywnie – z chorobą, ale bywa, że są oznaką zdrowienia. Mogą odnosić się także do etapów rozwoju, wskazując normę lub jej brak, albo świadczyć o zmianach w życiu dziecka. Dziecko poprzez objaw „opowiada siebie” lub mówi o sobie takim językiem, jaki jest mu dostępny i znany. Objaw zawsze równa się komunikacji. To, co dziecko sygnalizuje poprzez symptom, z jakich przyczyn to robi, w jaki sposób i w jakim celu, autorki próbują odnieść do różnych sytuacji, w których znalazły się dzieci. Dokonując tej analizy, pragną poznać sposoby docierania do dzieci, aby rozumiejąc ich objawy, ułatwić im rozumienie siebie. Pamiętają o tym, że objaw u dziecka nie powstaje w próżni, lecz w relacji do innego człowieka, dzięki czemu dziecko ma okazję „uczyć sobą” dorosłego. Niniejsza monografia składa się z trzech części, w których omówiono zagadnienia związane z kategorią objawu u dziecka. Pierwsza część zawiera merytoryczne wprowadzenie w system definicyjno-pojęciowy, oparty na wybranych koncepcjach nauk społecznych. Zwraca się tu szczególną uwagę na rozszyfrowanie objawu u dziecka w relacji z dorosłym. Kolejne części zawierają analizę objawów występujących u dzieci o nienormatywnym rozwoju i takich, które znalazły się w kryzysowej sytuacji życiowej. Książkę wieńczą spostrzeżenia i refleksje autorek na temat skutecznego sposobu niesienia pomocy dzieciom.