Zarys audiofonologii edukacyjnej

Abstract

Oddajemy w Państwa ręce monografię, która stanowi podstawę teoretyczną dla wielospecjalistycznej praktyki surdopedagogicznej w zakresie oddziaływań kierowanych do osób z uszkodzonym narządem słuchu. To pozycja napisana z myślą o współczesnych terapeutach, którzy specjalizują się we wspieraniu rozwoju i funkcjonowania osób z uszkodzonym narządem słuchu oraz pragną zdobyć lub pogłębić wiedzę na temat możliwości wsparcia, terapii, rehabilitacji i edukacji osób z różnym stopniem uszkodzenia słuchu. Monografia powstała w odpowiedzi na potrzeby kształtujących się subdyscyplin naukowych, które muszą uwzględnić postęp technologiczny i otochirurgiczny. Rozwój techniki i medycyny gwarantuje skuteczność oddziaływań wspomagających, a to z kolei implikuje potrzebne, czyli kompletne i interakcyjne, podejście do procesu rehabilitacji i edukacji osób z uszkodzonym słuchem. Osiągnięcia techniki i medycyny w XX i XXI wieku spowodowały także zmianę perspektywy badawczej w zakresie zagadnień związanych z uszkodzeniem słuchu. W polskich badaniach w ostatniej dekadzie, zgodnie z europejskimi i światowymi trendami, zwrócono szczególną uwagę na rolę protetyki słuchu w terapii osób niesłyszących i słabosłyszących, podkreślono autonomię kulturową Głuchych, uznano język migowy za pełnowartościowy system komunikacji. Dostrzeżono również nowe wyzwania dla surdopsychologii, surdopedagogiki czy surdologopedii, wynikające z coraz większego rozpowszechnienia wad słuchu, które zostały zaliczone do chorób cywilizacyjnych XXI wieku krajów wysoko rozwiniętych. Proponujemy dla niniejszej monografii tytuł Zarys audiofonologii edukacyjnej, chcąc podkreślić, jakie znaczenie mają współczesne transdyscyplinarne trendy i orientacje światowe z obszaru nauk medycznych, humanistycznych, technicznych i społecznych dla efektywnego wspomagania rozwoju osoby z uszkodzonym słuchem. Audiofonologia edukacyjna integruje problematykę nowatorskich badań z takich dyscyplin czy subdyscyplin nauki, jak: audiologia, akustyka, foniatria, logopedia, oraz szeroko pojętych pedagogiki i andragogiki. Struktura monografii uwzględnia status poznawczy audiofonologii edukacyjnej. Książka składa się z czterech rozdziałów. W rozdziale pierwszym podjęto próbę wyjaśnienia terminów stosowanych wobec osób z uszkodzonym słuchem w kontekście koncepcji „wędrujących pojęć”. W rozdziale drugim omówiono wybrane założenia dotyczące komunikowania się za pomocą języka. Szczegółowa analiza dotyczy biologicznych uwarunkowań procesu komunikacji, problematyki języka w ujęciu paradygmatycznym, a dokładnie: lingwistyczno-filozoficznym, biologicznym i psychologiczno-socjologicznym. Ponadto dokonano przeglądu badań dotyczących umiejętności komunikacyjnych i językowych osób z uszkodzonym słuchem w Polsce i na świecie. W rozdziale trzecim przedstawiono uwarunkowania procesu słyszenia. Opisano wybrane aspekty i teorie słyszenia, proces przewodzenia dźwięku, czyli transmisję bodźca akustycznego, a także rozwojowe implikacje oraz fizjologiczne i psychologiczne uwarunkowania i konteksty słyszenia. W ostatnim, czwartym, rozdziale zostały przedstawione najważniejsze fakty dotyczące rehabilitacji ludzkiego narządu słuchu. Zaprezentowane zostały współczesne procedury diagnostyczne, narzędzia pomiaru satysfakcji słuchowej, środki protetyczne w rehabilitacji osób z uszkodzonym słuchem, które mają na celu umożliwienie im jak najlepszego funkcjonowania w świecie dźwięków.