Teoria i praktyka oddziaływań profilaktyczno-wspierających rozwój osób z niepełnosprawnością. W trosce o dobrostan człowieka. T. 5

Abstract

Monografia jest siódmą pracą w ramach serii wydawniczej Teoria i praktyka oddziaływań profilaktyczno-wspierających, zapoczątkowanej w 2011 roku. Przedmiotem rozważań aktualnego opracowania uczyniono zjawisko dobrostanu, jego uwarunkowania, wymiary i wskaźniki. Odwołując się do koncepcji Martina E.P. Seligmana (2011), za miernik dobrostanu należy przyjąć osobisty rozkwit wyrażający się poprzez pozytywne emocje, zaangażowanie, dostrzeganie głębszego sensu w podejmowanych działaniach, uzyskiwane osiągnięcia, poczucie własnej wartości, samostanowienie, umiejętność utrzymywania pozytywnych związków z innymi. O sytuacji rozkwitu można mówić, wówczas gdy człowiek doświadcza więcej pozytywów niż negatywów, jeśli poza trudem i wysiłkiem osiąga sukcesy i zadowolenie, które uskrzydlają i mobilizują do dalszej pracy. Przyjęcie założeń tego rodzaju za podstawę działań wszczynanych w ramach pedagogiki specjalnej pozwala wyznaczyć konieczne reguły postępowania. Dążąc do optymalizacji rozwoju osób niepełnosprawnych, nie można uparcie ograniczać się do korygowania ujawnianych nieprawidłowości i usuwania zaburzeń, lecz należy rozpoznać, eksponować i wzmacniać posiadane zasoby i zalety. Wyrażanie aprobaty, stosowanie wzmocnień pozytywnych, dzielenie radości z sukcesów, świętowanie ich, to działania, które sprzyjają podejmowaniu wysiłku i mobilizują do pracy. Bezdyskusyjnym jest fakt, iż osobą najbardziej kompetentną do oceny poziomu zadowolenia ze swojego życia, oceny własnego szczęścia jest człowiek doświadczający tego stanu. W związku z tym niezwykle ważną kwestią staje się uwzględnianie decyzyjności osób niepełnosprawnych, wyrażanie szacunku dla ich podmiotowości, poprzez respektowanie prawa do oceny własnej sytuacji, zgłaszanie potrzeb i stwarzanie warunków umożliwiających ich realizację. Przywołane reguły, tak oczywiste i bezdyskusyjne w swojej wymowie, daje się słyszeć w przekazie autorów współtworzących niniejszą monografię. W pracy wyodrębniono dwie części. Pierwsza odsłania różne aspekty funkcjonowania osób niepełnosprawnych, zwracając uwagę na ich poczucie życiowej satysfakcji oraz napotykane trudności. W części drugiej uwzględniono teksty, które sugerują rozwiązania nakierowane na wspomaganie w rozwoju osób niepełnosprawnych i zagrożonych niepełnosprawnością. Przyjęty układ eksponuje dwa podstawowe, wzajemnie zależne, przenikające się nurty działań podejmowane w teorii i praktyce rehabilitacyjnej. Rozpoznanie niejednokrotnie wymaga kontynuacji w działaniach wspierających, zaś koniecznymi warunkami umożliwiającymi wdrażanie słusznej, skutecznej pomocy są właściwe działania diagnostyczne. Tytuł części pierwszej, uwzględniającej osiem opracowań, to: Wielorakie wymiary dobrostanu biopsychospołecznego osób niepełnosprawnych lub zagrożonych niepełnosprawnością w biegu ich życia. Drugiej części monografii nadano tytuł Strategie podwyższania jakości życia osób niepełnosprawnych lub zagrożonych niepełnosprawnością.