Dynamika współczesności

Abstract

Niełatwo dzisiaj bez ryzyka popadnięcia w banał pisać o „dynamicznym charakterze współczesnej rzeczywistości społecznej”. A jednak trzeba, bo jest to konstatacja mająca źródło zarówno w powszechnym odczuciu społecznym, jak i w obiektywnych kryteriach opisu tej rzeczywistości, w każdym z jej aspektów: aksjologicznym, instytucjonalnym, relacji międzyludzkich. Świat przyśpieszył – cokolwiek to znaczy – i rolą badaczy jest te przemiany śledzić, analizować, wyciągać wnioski. Dzieje się to na najogólniejszych poziomach opisu przemian cywilizacyjnych, a także na najniższym stopniu społecznych zależności: jednostkowym, rodzinnym, grup lokalnych i obywatelskich. Zamieszczone w niniejszym tomie teksty odnoszą się do tej mniejszej skali; najszerzej dotyczą struktur państwa (Polski i Białorusi), węziej kwestii duchowości, postaw religijnych młodzieży studenckiej i rodziny, seksualności, dysfunkcji w relacjach społecznych, sytuacji osób dotkniętych skutkami chorób. Prezentują zatem zróżnicowaną tematykę i w pewnym stopniu różne podejście metodologiczne, wyznaczone przez charakter zainteresowań badawczych ich Autorów. Książkę otwiera rozdział autorstwa Mateusza Szasta Dynamika zmian polskiego społeczeństwa obywatelskiego ostatniej dekady. Autor omawia tytułowe zagadnienie w następujących obszarach: uczestnictwa Polaków w życiu politycznym w latach 2007–2017, frekwencji na poziomie wyborów samorządowych i prezydenckich, wspierania społeczności lokalnych, aktywności społecznej, tj. pracy w organizacjach pozarządowych, podmiotach społeczno- -gospodarczych i innych oddolnych projektach służących potrzebom obywateli. Marian Zdzisław Stepulak w tekście pt. Psychologiczne i teologiczne rozumienie współczesnej duchowości w świetle badań studentów zwraca uwagę, że duchowość, stanowiąc bardzo istotny element osobowego rozwoju jednostki ludzkiej, znajduje się jako kategoria badawcza w kręgu zainteresowania specjalistów różnych dziedzin i dyscyplin naukowych. Tekst Teresy Zbyrad Przemiany ludzkiej seksualności: od kontroli ku samowoli; od nimbu świętości ku zwyczajności; od wstydu do bezwstydu zwraca uwagę na wybrane przemiany, jakie możemy zaobserwować w kulturze odnośnie do nazwanej w tytule sfery ludzkiego życia. Katarzyna Piątek jest autorką rozdziału zatytułowanego Między integracją a wykluczeniem. Dylematy i konflikty przeżywane przez kobiety po mastektomii w środowisku społecznym. Prezentuje w nim, w oparciu o własne badania ankietowe, cały wachlarz problemów, jakim muszą stawiać czoła w swoim najbliższym środowisku kobiety z tytułową niepełnosprawnością; ze szczególnym uwzględnieniem środowiska rodzinnego, zawodowego społeczności lokalnych, w których żyją i działają. Równie ważnej społecznie problematyce poświęcony jest tekst Ewy Czerwińskiej-Jakimiuk Perspektywy życiowe a nieprzystosowanie społeczne i struktura agresywności w grupie uczniów zasadniczych szkół zawodowych. Dalej prezentujemy dwa teksty dotyczące Białorusi. Pierwszy, autorstwa Wiktora W. Kirijenki Statyka i dynamika społeczna w rozwoju społeczeństwa białoruskiego w badaniach socjologicznych, jest rezultatem działalności istniejącej przy homelskim uniwersytecie „pracowni socjologicznej”, która od dziesięciu lat monitoruje przemiany świadomości społecznej, systemów wartości i postaw oraz procesy modernizacyjne wśród obywateli Białorusi. Drugi – Wiktorii Boreckiej, Doroty Czakon-Tralski i Bogdana Pliszki Praktyki religijne i agendy socjalizacyjne. Przykład polskich i białoruskich studentów – powstał w rezultacie prowadzonej od kilku lat współpracy badaczy Instytutu Filozofii i Socjologii UP oraz Państwowego Uniwersytetu Technicznego im. P.O. Suchoja w Homlu. Nieco inna od pozostałych jest formuła ostatniego tekstu, autorstwa Anny Karnat Jak pogodzić się z nieuchronnym? Ars moriendi według Henninga Mankella. Ma on postać bliższą esejowi z elementami recenzji, którego kanwą jest osoba i twórczość Henninga Mankella, szwedzkiego pisarza.