Diagnoza małego dziecka. Konteksty interdyscyplinarne

Abstract

Jednym z poważniejszych problemów ostatnich lat jest wzrastająca liczba dzieci z trudnościami/dysharmoniami oraz zaburzeniami w rozwoju. System pomocy i opieki nad takimi dziećmi obejmuje profilaktykę, diagnozę i terapię. Diagnoza stanowi podstawę planowania opieki oraz podejmowanych oddziaływań korekcyjnych. Jest istotnym ogniwem całego systemu, gdyż służy rozpoznaniu trudności, a jej wyniki umożliwiają podjęcie wczesnego wspomagania i wspierania rozwoju. Jako osoba pracująca z dziećmi z trudnościami/dysharmoniami czy zaburzeniami rozwojowymi dostrzegam potrzebę interdyscyplinarnej diagnozy i wczesnego wspomagania rozwoju. Należy bowiem zaznaczyć, że podjęte we wczesnym wieku działania wspomagające cechują się wysoką efektywnością, gdyż zdiagnozowana trudność nie jest jeszcze utrwalona. Jako praktyk mam również świadomość, że zdiagnozowane trudności rozpatruje się wieloaspektowo – zarówno od strony przyczyn, objawów, jak i od strony możliwości ich przezwyciężania. Również podjęta terapia jest procesem złożonym i ma charakter interdyscyplinarny. Oznacza to, że wymaga nie tylko współpracy nauczyciela i rodziców, ale również współdziałania pomiędzy poszczególnymi specjalistami. Efekty tej współpracy przekładają się na wyniki terapii. Zaprezentowane w książce badania miały na celu dowieść, że wcześnie przeprowadzona diagnoza interdyscyplinarna i podjęte na jej podstawie działania wspomagające i wspierające skutecznie przyczyniają się do zmniejszenia trudności/dysharmonii i zaburzeń u dziecka oraz umożliwiają mu poprawne funkcjonowanie w grupie rówieśniczej, rodzinie i środowisku. W pierwszym rozdziale ukazano problematykę diagnozy w świetle literatury przedmiotu. Zawiera on wyjaśnienia terminologiczne oraz różne interpretacje pojęcia „diagnoza”. Przybliżono również rodzaje diagnoz, jakie powinny być wykorzystywane w pedagogice, oraz przebieg procesu diagnostycznego. W rozdziale drugim skupiono się na wyjaśnieniu podstawowych pojęć wykorzystywanych w pracy; rozpoznaniu, klasyfikacji i charakterystyce zaburzeń rozwojowych dzieci; ukazano prawidłowości rozwoju dziecka w wieku przedszkolnym oraz rodzaj podejmowanej pomocy. Przybliżono zależność gotowości szkolnej dziecka od jego prawidłowego rozwoju; podstawy prawne, z którymi powinien być zaznajomiony nauczyciel, jak i umiejętności diagnostyczne samych nauczycieli. Rozdział trzeci zawiera analizę indywidualnego przypadku (case study) i obejmuje szczegółową charakterystykę dziecka, opis wyników diagnoz przeprowadzonych przez nauczyciela i specjalistów oraz podejmowanych na ich podstawie działań specjalistycznych i wspomagających. Przybliża również efektywność tychże działań, których odzwierciedleniem są wyniki diagnozy końcowej. W aneksie umieszczono zmodyfikowany arkusz wywiadu z rodzicami, który był wykorzystany w trakcie badania.